Lichtenstein, Karl August

Lichtenstein [l'yśt^ensztajn] Karl August von, *8 IX 1767 Lahm, † 10 IX 1845 Berlin, niemiecki kompozytor-amator, librecista, śpiewak i organizator życia muzycznego. Wychował się w Gotha, następnie studiował w Getyndze (skrzypce u J. Forkela). Po krótkiej służbie w angielskiej armii trafił na dwór w Hanowerze, gdzie w 1793 wystawiono jego operę Glück und Zufall (do libretta kompozytora). W 1797 został dyrektorem nowo założonego Theater Dessau, którego otwarciu 26 XII 1798 towarzyszyło wystawienie opery Lichtensteina Bathmendi (zrewidowana wersja dzieła, wystawiona w Wiedniu w 1801, nie spotkała się z dobrym przyjęciem). Na scenie tego teatru często występował także jako śpiewak (podobnie jak jego żona), m.in. w swoim singspielu Die steinerne Braut (prem. 1799), który odniósł ogromny sukces.

W całym niemal dorosłym życiu Lichtenstein łączył działalność artystyczną z pracą administracyjno-organizacyjną w teatrach muzycznych: w latach 1797–1800 w Dessau, w 1800–06 w Wiedniu (jako dyrygent i dyrektor artystyczny teatru dworskiego prowadzonego przez barona Petera von Brauna), 1813–14 i 1817–23 w Bambergu, 1814–17 w Strasburgu, 1825–32 w Berlinie. Lichtenstein był autorem librett do wielu swoich oper i singspieli (poza wymienionymi wyżej m.in.: Knall und Fall 1795, Der Kaiser als Zimmermann, oder Frauenwerth 1814, Die Waldburg 1822, Die deutschen Herren in Nürnberg 1834), a także do oper innych kompozytorów (m.in. prawdopodobnie do Die Hochzeit des Camacho F. Mendelssohna; Lichtenstein dokonał także na potrzeby wystawienia berlińskiego w 1837 rewizji libretta Agnes von Hohenstaufen G. Spontiniego). Przetłumaczył i zaadaptował ok. 20 oper francuskich i włoskich dla potrzeb teatrów niemieckich (A. Adama, F. Aubera, V. Belliniego, F.A. Boildieugo, G. Donizettiego, J.F. Halévy’ego, J.F. Harolda, A. Thomasa); Wilhelm Tell G. Rossiniego został przez niego opracowany jako historia tyrolskiego bohatera pt. Andreas Hofer. Talent kompozytorski Lichtensteina objawił się głównie w singspielach, gdzie on wykazywał łatwość w układaniu chwytliwych i bezpretensjonalnych melodii. Jednocześnie trudno było mu w pełni podołać wymaganiom, jakie stawiają kompozytorowi poważniejsze przedsięwzięcia dramatyczne.