Clarke, Jeremiah

Clarke [kla:^rk], Clark, Clerk, Jeremiah, *ok. 1674, †l XII 1707 Londyn, angielski kompozytor i organista. Co najmniej od 1685 był chórzystą w zespole Chapel Royal pod kierunkiem J. Blowa, w którym śpiewał aż do przejścia mutacji w 1692. W latach 1692–95 był organistą w Winchester College. Od VI 1699 działał jako vicar-choral St. Paul’s Cathedral w Londynie, pełniąc tam również funkcję organisty. Na przełomie 1703/04 został jałmużnikiem i objął stanowisko master of the choristers przy tejże katedrze, jako następca J. Blowa. Clarke zginął tragicznie, strzelając sobie w głowę z pistoletu, prawdopodobnie na skutek nieszczęśliwej miłości.

Clarke należy do czołowych kompozytorów pokolenia rozpoczynającego działalność twórczą w czasach Purcella. Kontynuował formy uprawiane przez Purcella i Blowa (anthemy, ody), ale w porównaniu z utworami obu mistrzów melodyka Clarke’a nosi znamiona stylu galant. Pisał muzykę religijną na użytek kościoła anglikańskiego (services, anthemy, psalmy i hymny), w tym na ważne okazje, np. anthem Praise the Lord, O Jerusalem na koronację królowej Anny (1702). Pozostawił również wiele kompozycji świeckich, wokalnych i wokalno-instrumentalnych, m.in. ody okolicznościowe. Na szczególną uwagę zasługuje oda Come, Come along for a Dance and Song (1696) napisana z okazji śmierci Purcella, a wykonana w królewskim teatrze Drury Lane. Współcześni cenili pieśni, dialogi oraz muzykę Clarke’a do przedstawień scenicznych wybitnych angielskich poetów, m.in. J. Drydena, Th. Campiona, Th. D’Urfey’a, w większości wydane w Londynie. Z tego gatunku twórczości na uwagę zasługuje The Four Seasons, or Love in Every Age – muzyka Clarke’a do semi-opery The Island Princess (1699) określana mianem interludium. Clarke skomponował również wiele utworów klawesynowych wydanych w Londynie, Catches oraz suitę na instrumenty dęte zawierającą jego najsłynniejszy utwór – The Prince of Denmark’s March, który przez wiele lat jako Trumpet Voluntary przypisywano Purcellowi (przy czym najwcześniejsze obecnie znane źródło The Prince of Denmark’s March to opublikowana w 1700 antologia zatytułowana A Choice Collection of Ayres for the Harpsichord or Spinett, a więc utwór ten mógł powstać pierwotnie z przeznaczeniem na instrument klawiszowy).

Literatura: C.L. Cudworth Some New Facts about the Trumpet Voluntary, „The Musical Times” XCIV, 1953; T.F. Taylor Jeremiah Clarke’s Trumpet Tunes. Another View of Origins, „The Musical Quarterly” LVI, 1970; T.F. Taylor Thematic Catalogue of the Works of Jeremiah Clarke, Detroit 1977; R. Klakowich Harpsichord Music by Purcell and Clarke in Los Angeles, „Journal of Musicology” IV, 1985/86; P. Holman A New Source of Restoration Keyboard Music, „Royal Music Association Research Chronicle” XX, 1986/87; I. Spink Restoration Cathedral Music 1660–1714, Oxford 1995; H.D. Johnstone A New Source of Late Seventeenth- and Early Eighteenth-Century English Harpsichord Music by Barrett, Blow, Clarke, Croft, Purcell and Others, w: Essays on the History of English Music (…) in honour of John A. Caldwell, red. E. Hornby, D. Maw, Woodbridge 2010; P. Holman Inexperience or boldness? The orchestral writing of Jeremiah Clarke’s early concerted works, „Early music performer: Journal of the National Early Music Association” XLVIII, 2021.