Pressenda Giovanni Francesco, *6 I 1777 Lequio Berria (Piemont), †12 XII 1854 Turyn, włoski lutnik. Wbrew wcześniejszym przypuszczeniom nie kształcił się w pracowni L. Storioniego w Cremonie. Przez wiele lat był robotnikiem rolnym i dopiero ok. 1815 rozpoczął praktykę w Turynie w warsztacie francuskiego lutnika Nicolasa Lété-Pillement. Po jego śmierci w 1819 otworzył tam własną pracownię i rozpoczął prężną działalność, zdobywając reputację dzięki wsparciu lokalnego środowiska muzycznego. Jego działalność można podzielić na trzy okresy: przed 1825, 1825–1829 i po 1831. Początkowo był pod silnym wpływem modeli A. Stradivariego, preferując płaski i szeroki model o długich, ostro załamanych narożnikach, wydłużonych otworach rezonansowych (efach) i spodniej płycie sporządzonej z jednego kawałka drewna (klon). W drugiej połowie lat dwudziestych wypracował swój własny indywidualny styl z modelem o wysoko sklepionej płycie wierzchniej i krótkich narożnikach, być może pod wpływem współpracującego z nim w tym czasie ucznia, G. Rokki. W ostatnim okresie powrócił do modelu płaskiego. Stosował znakomity lakier o pomarańczowobrązowym lub ciemnoczerwonym odcieniu, który grubo nakładał na słabo zagruntowane podłoże. Budował też altówki, o stosunkowo małym modelu, oraz wiolonczele. Na karteczkach lutniczych używał zlatynizowanej formy imion (Joannes Franciscus Pressenda). Był twórcą szkoły lutniczej w Turynie i zdobywał medale na międzynarodowych wystawach (srebrne medale w 1838, 1844 i 1850).
Zachowało się ponad 200 jego skrzypiec oraz po kilkanaście altówek i wiolonczel. Jego skrzypce, o pieczołowicie dopracowanych szczegółach, odznaczają się wyjątkowymi walorami brzmieniowymi, donośnym i jasnym dźwiękiem; były bardzo cenione i poszukiwane, co prowadziło do powstawania licznych falsyfikatów. Uznawany jest za najlepszego włoskiego lutnika XIX w. o znaczeniu porównywalnym z A. Stradivarim. W ciągu swojej kariery miał wielu współpracowników i uczniów, m.in. Giuseppe Roccę (od końca 1834), Josepha Calota (1821–1830) oraz Pierre’a Pachérela, którego obecność była szczególnie istotna pod koniec jego życia. Wywarł ogromny wpływ na całe włoskie lutnictwo aż do początków XX w., znajdując wielu naśladowców (m.in. A. Fagnola).
Literatura: U. Azzolina Liuteria italiana dell’ottocento e del novecento. Mediolan 1964; W. Hamma Meister italienischer Geigenbaukunst, Stuttgart 1965; Alte Meistergeigen, red. H.K. Herzog, t. 7, Frankfurt n. Menem 1981; Liutai piemontesi fra XIX e XX secolo da Pressenda a Fagnola, red. E. Blot, Cremona 1997; G. Accornero Liutai Piemontesi fra XIX e XX Secolo: da Pressenda a Fagnola, Torino 1997; Ph.J. Kass The Pressenda Family, „Journal of the Violin Society of America” XV/1, 1997; J. Thöne Italian & French violin makers, t. 2, Teramo 2004; E. Blot Liuteria Italiana, t. 4: 1800-1950. 150 Years of Violin Making in Piedmont, Cremona 2001; Ph.J. Kass Violin making in Turin: 1800-1870, „Journal of the Violin Society of America” XVII/3, 2001; Ph.J. Kass Violin Making in Turin, „The Cozio Carteggio”, https://tarisio.com/cozio-archive/cozio-carteggio/violin-making-in-turin-part-1-1650-1770; T. Miyasaka J. F. Pressenda – Italian passion hidden behind consistency of form, https://www.cc.toin.ac.jp/sc/miyasaka/en/violin/pdf/Strad%20article_Pressenda_%20Homepage%20release%2020190326_Miyasaka.pdf; T. Miyasaka Pressenda: Combined impact, „The Strad” CXXXI, 2020; Ph.J. Kass Parlez-vous Italien? Violin Making in Turin Drew on Both French and Italian Traditions, „Strings Magazine” 2025 nr 325.
