Kosma, Joseph

Kosma Joseph, *22 X 1905 Budapeszt, †7 VIII 1969 La Roche-Guyon (k. Paryża), francuski kompozytor węgierskiego pochodzenia. Studiował kompozycję u L. Weinera w Akademii Muzycznej w Budapeszcie. W latach 1926–28 był asystentem dyrygenta w tamtejszej operze i szefem Awangardowego Teatru Tańca. W 1929 przebywał na stypendium w Berlinie, gdzie poznał B. Brechta, H. Eislera i K. Weilla, którzy wpłynęli na jego zainteresowania muzyczne. Od 1933 działał w Paryżu jako twórca muzyki filmowej, scenicznej oraz piosenek.

Kosma jest autorem muzyki do ok. 80 filmów, w tym do wybitnych pozycji w historii światowej kinematografii. Pisał muzykę do sztuk J.P. Sartre’a, T. Williamsa, E. O’Neilla, balety dla R. Petita, J.L. Barraulta, S. Lifara, pantomimy dla M. Marceau. Szeroką popularność zdobył jako kompozytor niebanalnych piosenek, śpiewanych przez J. Gréco, Y. Montanda, braci Jacques i innych. Współpracując z najbardziej cenionymi autorami tekstów, przyczynił się w latach 40. do renesansu francuskiej piosenki literackiej. Wiele jego utworów zdobyło światową popularność, a Les feuilles mortes stał się standardem muzyki rozrywkowej. Kosma przeniósł niektóre cechy francuskiego neoklasycyzmu (umiarkowaną ekspresyjność, przejrzystość faktury, deformacje klasycznej harmoniki) na grunt muzyki rozrywkowej. Jego subtelne, czasem nostalgiczne piosenki wykraczały poza ówczesne konwencje tego gatunku; Kosma często rezygnował z budowy zwrotkowej, kontrastował przebieg utworu różnicując typ melodyki i akompaniamentu, stosował zmiany tempa i tonacji, operował charakterystycznymi mikromotywami i harmoniką wzbogaconą o dźwięki dodane (sekunda, kwarta i inne). Bardziej zaawansowane technicznie utwory Kosmy (orkiestrowe, kameralne, kantaty i opery) nie zyskały popularności.