Hullah, John

Hullah [hʹal^e] John Pyke, *27 VI 1812 Worcester, †21 II 1884 Londyn, angielski nauczyciel, kompozytor i organista. Edukację muzyczną rozpoczął w 1829 w klasie fortepianu i kompozycji W. Horsleya. W 1833 uczył się śpiewu u D. Crivellego w Royal Academy of Music. Tylko początkowo zajmował się kompozycją. Według libretta Ch. Dickensa napisał operę wystawioną w Londynie 5 grudnia 1836, w St. Jame’s Theatre – The Village Coquettes, (60 przedstawień, partytura spłonęła w czasie pożaru teatru w Edynburgu). Dwie kolejne opery wystawione w Covent Garden – The Barbes of Bassora (opera komiczna, wyst. 11 listopada 1837) oraz The Output (wyst. 17 maja 1838) –, nie odniosły sukcesu. W 1837 Hullah został organistą w Croydon Church. Pod wpływem opublikowanego w „Athenaeum” artykułu H.F. Chorleya o powszechnym nauczaniu śpiewu we Francji zainteresował się metodyką nauczania śpiewu. W 1839 w Paryżu zapoznał się praktycznie z systemem kształcenia muzycznego G.L. Wilhema, a następnie zaczął propagować ten system w Anglii. W 1840, z inicjatywy pedagoga i dyrektora J.K. Shuttlewortha, Hullah podjął nauczanie śpiewu w nowo otwartym seminarium nauczycielskim w Battersea (obecnie University St. Mak i St. John Plymouth). Imponujące rezultaty kształcenia zachęciły władze oświatowe do otwarcia w 1841, pod kierunkiem Hullaha, szkoły śpiewu dla nauczycieli w Exeter Hall w Londonie, a następnie w Manchesterze oraz w większości szkół powszechnych m.in. w Eaton, Winchester, Charterhouse, Merchant Taylors' i King’s Collage w Londynie.

W 1842 na łamach „Westminster Review” W.E. Hickson krytycznie ocenił system Hullaha-Wilhema. System ten polegał na nauce czytania nut metodą solmizacji, ale odnoszonej zawsze do tonacji C-dur. Mimo ataków Hullah wydał w 1843 podręcznik, który stał się obowiązujący w szkołach, zaś jego szkoła w Exeter Hall prosperowała do 1849, kształcąc licznych nauczycieli. Szkoła ta prowadziła także klasy dla amatorów śpiewu; działał tam również chór studencki, którym kierował Hullah; m.in. w 1847 zorganizowano cykl koncertów historycznych ilustrujących w porządku chronologicznym początki i rozwój angielskiej muzyki wokalnej. Jednocześnie w latach 1844–74 Hullah był profesorem muzyki wokalnej w King’s College, później także w Queen’s College i Bedford College w Londynie. Uczył też w 6 londyńskich seminariach nauczycielskich. W październiku 1849 zaczął prowadzić zajęcia w St. Martin’s Hall na Long Arce, w budynku oficjalnie otwartym 11 lutego 1850, specjalnie wzniesionym jako centrum działań ruchu śpiewaczego. W 1860 budynek ten doszczętnie spłonął, co było nieszczęściem dla Hullaha, na którym ciążyły poważne zobowiązania finansowe związane z budową.

Po śmierci W. Horsleya w 1858 Hullah objął i sprawował aż do śmierci stanowisko organisty w Charterhouse, gdzie już wcześniej (od 1841) opiekował się klasą śpiewu. W 1861 wygłosił serię wykładów nt. historii muzyki nowoczesnej w Royal Institution. W 1864 wykładał na uniwersytecie w Edynburgu. W latach 1866–1867 dyrygował koncertami w Filharmonii w Edynburgu, a w kolejnym roku otrzymał medal na wystawie w Paryżu, ale nie miał z tego powodu satysfakcji, ponieważ podobnym medalem został uhonorowany, przestarzały jego zdaniem, system nauczania śpiewu Chevé. W latach 1870–73 był Hullah dyrygentem studenckich koncertów w Royal Academy of Music. W 1872 został powołany na stanowisko rządowego inspektora do spraw muzyki. W 1877 otrzymał doktorat honoris causa na uniwersytecie w Edynburgu. W 1878 został członkiem Società di Santa Cecilia w Rzymie oraz Istituto Musicale we Florencji. Przez wiele lat prowadził w Crystal Palace doroczny koncert dzieci ze szkół metropolitalnych. W 1878 wygłosił referat nt. edukacji muzycznej w Social Science Association w Cheltenham i w tym samym roku udał się w podróż zagraniczną, aby sporządzić raport o stanie edukacji muzycznej w szkołach na kontynencie. W 1880 i ponownie w 1883, w wyniku udaru, został dotknięty paraliżem, który ostatecznie przyczynił się do jego śmierci. Opublikował wiele książek i artykułów z zakresu pedagogiki śpiewu i teorii muzyki oraz liczne zbiory utworów chóralnych; komponował głównie pieśni, z których ok. 50 zostało wydanych. Większą wartość miały jego prace edytorskie. Pisał do The Saturday Rewiev od 1855, następnie do magazynów Guardian i Fraser’s Magazine. Był pierwowzorem postaci Lenhatya Davy’ego w powieści E. S. Sheppard Charles Auchester.

Działalność Hullaha zyskała mu u współczesnych miano „apostoła muzyki”. Przyczynił się on do zapewnienia muzyce stałego miejsca w programach szkolnych, a przede wszystkim do rozwoju amatorskiego ruchu śpiewaczego na terenie Anglii. System Hullaha-Wilhema został wkrótce wyparty przez opracowany równolegle, ale nie cieszący się wcześniej poparciem rządowym, system Tonic Sol-fa, propagowany w Anglii przez J. Curwena.

Literatura: [F. Hullah] Life of John Hullah, Londyn 1886, e-book Cambridge 2013; Dickens's correspondence with John Hullah : hitherto unpublished from the Collection of Count de Suzannet, wyd. W. Dexter, Londyn 1933, B. Rainbow The Land without Music. Musical Education in England, Londyn 1967, D. Leinster-Mackay John Hullah, John Curwen and Sarah Glover: A Classic Case of 'Whiggery' in the History of Musical Education?, “British Journal of Educational Studies” XXIX nr 2 (1981), s. 164–167; B. Rainbow Four centuries of music teaching manuals, 1518–1932 , Woodbridge 2009; D. Southern John Ruskin and the Choral Master John Pyke Hullah, “Carlyle Studies Annual” XXVII (2001), s. 243–247.