Hemar Marian, właśc. Jan Marian Hescheles, pseud. Harryman, Jan Marjański, Miętuś, *6 IV 1901 Lwów, †11 II 1972 Londyn, polski poeta, satyryk, kompozytor, dziennikarz. Jako literat debiutował w 1919 we Lwowie. Od 1925 współpracował z następującymi kabaretami i teatrzykami w Warszawie: „Qui-Pro-Quo”, „Morskie Oko”, „Banda” (kierownik literacki od powstania teatru w 1931), „Cyrulik Warszawski”, „Małe Qui-Pro-Quo”, „Tip-Top” i „Ali-Baba”. W 1939 Hemar przez Rumunię dotarł na Bliski Wschód, gdzie był autorem tekstów i reżyserem w teatrzykach żołnierskich. W 1942 wyjechał na stałe do Wielkiej Brytanii, gdzie współpracował z prasą emigracyjną i rozgłośnią radiową. W Londynie kierował najpierw tzw. Piątką Hemara, później Teatrem Hemara w Ognisku Polskim. Przez wiele lat współpracował z radiem Wolna Europa, przygotowując co tydzień 15-minutowe programy, w których oprócz aktualnych felietonów wierszem prezentował swoje dawne i nowe piosenki.
Hemar debiutował jako dramaturg w 1929 autobiograficzną komedią Dwaj panowie B., w 1933 napisał sztukę Firma, w 1936 wspólnie z J. Tuwimem wodewil Kariera Alfa Omegi, oparty na motywach dziejów kariery J. Kiepury. Hemar był mistrzem przeróbek i adaptacji: Piękna Helena, Artyści (stąd pochodzą popularne piosenki Wspomnij mnie! i Pensylwania, 1929), Moja siostra i ja, Trójka hultajska, Jaś u bram raju, Jim i Jill i inne. Na emigracji napisał Dług honorowy, nową wersję niegranej w Polsce sztuki Cud biednych ludzi (wystawiona w Dublinie i w Brukseli, pięciokrotnie nadawana przez BBC). Był ponadto autorem kilku wodewili (m.in. Piękna Lucynda) oraz cyklu jednoaktówek To, co najpiękniejsze o postaciach z polskiej historii, m.in. o F. Chopinie (wystawiona w polskiej telewizji, 1988). Wielkim powodzeniem cieszyły się szopki polityczne, które w latach 30. pisał wspólnie z J. Lechoniem, A. Słonimskim i Tuwimem. W Polsce Hemar opublikował jedynie zbiór satyr Koń trojański (1936), w Londynie natomiast ukazały się liczne wydania jego wierszy lirycznych i satyrycznych. Największą popularnością cieszyły się teksty piosenek Hemara, w których odzwierciedla się jego finezja i błyskotliwy dowcip. Na uwagę zasługuje zwłaszcza cykl portretów kobiecych napisanych dla Miry Zimińskiej, z Taka mała..., czyli Zdemaskowanie piosenki na czele. Często Hemar pisał oryginalne polskie teksty (nie tłumaczenia) do modnych ówczesnych zagranicznych przebojów. Najbardziej znane piosenki ze słowami Hemara to: Deszcz jesienny, Czy Anna jest panna, Czy pani Marta jest grzechu warta, Sam mi mówiłeś, Kiedy znów zakwitną białe bzy, Mały gigolo, Kto inny nie umiałby, Chciałabym a boję się, Mnie się żadna nie podoba tak jak ty (z własną muzyką), No to nóżki na stół, Czy ty wiesz, moja mała, Nie będziesz ty, to będzie inna (z własną muzyką), Co się z tym stało?, Człowiek, którego kocham, Niech to zostanie między nami, Upić się warto, Santa Madonna, poratuj, Drzewo migdałowe, Ten wąsik, tłumaczenie piosenek do filmu Królewna Śnieżka. Śpiewały je H. Ordonówna, Z. Terné, S. Górska, M. Modzelewska, Zula Pogorzelska, a także A. Bogucki, L. Fuks, T. Faliszewski i Chór Dana. Podczas wojny Hemar napisał wiele piosenek żołnierskich, m.in. Pamiętaj o tym, wnuku i Karpacka brygada. Bogaty i różnorodny dorobek Hemara przypomniał w 15-lecie jego śmierci W. Młynarski w rewii Hemar. Piosenki i wiersze (wyst. Warszawa 1987).
Literatura: R.M. Groński Kabaret Hemar, Warszawa 1988.
