Heinrich, Anthony Philip

Heinrich [hʹajn~] Anthony Philip, Anton Philipp, *11 III 1781 Schönbüchel (obec. Krásný Buk, Czechy), †3 V 1861 Nowy Jork, amerykański kompozytor czeskiego pochodzenia. W dzieciństwie adoptowany przez wuja, po którym w 1800 odziedziczył spory majątek i dobrze prosperujący biznes; utracił wszystko po krachu finansowym w 1811. W 1805 po raz pierwszy odwiedził Stany Zjednoczone, podczas drugiego pobytu w latach 1810–1813 usiłował (bez powodzenia) rozwinąć tam handel czeskim szkłem. W 1813 wrócił ze swoją bostońską żoną do Czech, gdzie urodziła im się córka.

W 1814, po niezwłocznym powrocie małżonków do Ameryki i śmierci żony, Heinrich zdecydował się pozostać w Stanach Zjednoczonych na stałe i zwrócić ku muzyce. W młodości uczył się gry na skrzypcach i fortepianie, w zakresie kompozycji zasadniczo był samoukiem. Już od 1810 dyrygował w Southwark Theatre w Filadelfii – bez roszczeń do honorarium. W 1817 zorganizował w Lexington (Kentucky) koncert i poprowadził pierwsze w Ameryce wykonanie I Symfonii C-dur Beethovena. W 1818 zamieszkał w drewnianej chacie wśród drzew w pobliżu Bardstown (Kentucky). Zafascynowany romantycznym ideałem kontaktu z naturą, odbył pieszą wędrówkę przez puszczę z Filadelfii do Pittsburgha, a następnie 250-kilometrową wyprawę z biegiem rzeki Ohio do Kentucky. Podczas tych wypraw zetknął się ze środowiskiem Indian, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. W 1820 ukazał się drukiem jego Opus 1: zbiór pieśni The Dawning of Music in Kentucky, or the Pleasures of Harmony in the Solitudes of Nature.

W latach 1823–26 Heinrich mieszkał w Bostonie, gdzie bardzo aktywnie koncertował; od 1826 do 1832 przebywał w Londynie, dokąd wyjechał prawdopodobnie w celu studiowania muzyki; pracował jako pierwszy skrzypek w orkiestrach teatru Drury Lane i Vauxhall Gardens. W 1831 skomponował Pushmataha, a Venerable Chief of a Western Tribe of Indians, określone jako pierwszy muzyczny hołd dla Indian Amerykańskich. Od 1832 Heinrich był organistą Old South Church w Bostonie, aktywnie koncertował, skomponował duży utwór fortepianowy dedykowany F. Mendelssohnowi pt. The Rubezahl Dance on the Schneekoppe i drugi The first Labour of Hercules z dedykacją dla F. Liszta. W 1833 ponownie pracował w Londynie jako skrzypek w orkiestrze, nauczyciel muzyki i kompozytor; podróżował po Europie, odwiedził Pragę. Na koncercie w Grazu (1836) wykonał The Combat of the Condor (trzecią część wielkiej symfonii The Ornitological Combat of Kings), w Bordeaux (1837) zagrano w jego obecności ponownie The Combat of the Condor oraz fantazję Pocahontas.

W 1837 kompozytor zamieszkał w Nowym Jorku, gdzie wkrótce zyskał dużą popularność; zwano go „Father” Heinrich. Należał do założycieli Philharmonic Society (1842) w Nowym Jorku. Jego utwory orkiestrowe wykonywane były na festiwalach w 1842, 1846 i 1853 w Nowym Jorku oraz w 1846 w Bostonie. W kwietniu 1853 zorganizowano w Metropolitan Hall pożegnalny koncert na cześć Heinricha. Orkiestrę poprowadził sam kompozytor wraz z dyrygentem Theodorem Eisfeldem, reprezentantem niemieckiej emigracji muzycznej. W latach 1856–59 ostatni raz odwiedził Europę, dał w 1857 trzy koncerty monograficzne w pałacu Žofin i konserwatorium w Pradze; miał po raz pierwszy sposobność usłyszeć swoje wielkie utwory w ich pełnej wersji orkiestrowej. Przed powrotem do Nowego Jorku krótko pracował w Dreźnie.

Heinrich – jeden z nielicznych amerykańskich kompozytorów XIX w. znanych w owych czasach poza Ameryką – w swych utworach programowych preferował tematykę indiańską, czerpał inspirację z historii Ameryki, opisywał przyrodę, nawiązywał do własnych przeżyć. Chętnie stosował formy taneczne i wariacje, wprowadzał autocytaty i cytaty melodii patriotycznych. Często powracał do wcześniejszych kompozycji, które wielokrotnie przerabiał. Korzystał z doświadczeń twórczych Haydna i Beethovena. Za swoje najlepsze dzieło uważał symfonię The Ornithological Combat of Kings.

Wiele dzieł orkiestrowych Heinricha zostało przeznaczonych na bardzo dużą obsadę, co sprawiało, że były trudne do wykonania przez początkujące amerykańskie orkiestry. Kompozycje te zyskiwały większe zrozumienie i akceptację w Europie niż w Ameryce. Szczególne znaczenie Heinricha dla rozwoju muzyki amerykańskiej polega na wprowadzeniu po raz pierwszy tematyki narodowej do wielkich form symfonicznych i wokalno-instrumentalnych. Kompozytor nie doczekał się publikacji swoich dzieł orkiestrowych. Najpełniejsza spuścizna kompozytorska Heinricha znajduje się w dziale muzycznym Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie. W 2014 powołano w Pradze The International Anthony Philip Heinrich Society, które zajmuje się dokumentowaniem działalności oraz upowszechnianiem wiedzy o kompozytorze.

Literatura: W.T. Upton Anthony Philip Heinrich. A Nineteenth Century Composer in America, Nowy Jork 1939, ²1967; F.N. Bruce The Piano Pieces of Anthony Philip Heinrich contained in „The Dawning of Music in Kentucky” and „The Western Minstrel”, dysertacja University of Illinois, Urbana-Champaign 1971; D. Barron The Early Vocal Works of Anthony Philip Heinrich, dysertacja University of Illinois, Urbana-Champaign 1972; D.W. Shade Anthony Philip Heinrich. Hapless Wanderer, w: Orchestrating the Nation, Oxford University Press 2015; P. Farsky Anthony Philip Heinrich. American Beethoven from Krásná Lípa, Krásná Lípa 2018; P.J.F. Herbert The Western Minstrel – Voyager through the life of Anthony Philipp Heinrich, The Dvořák Society for Czech and Slovak Musik 2020.