Dzisiaj nie lada gratka w sam raz dla miłośników sztuki ludowej! W Światowy Dzień Sztuki zobaczcie przykłady wycinanek ludowych, które od XIX wieku ozdabiały izby chałup wiejskich, głównie na Kurpiowszczyźnie i w regionie Łowicza.
Wycinanki ozdabiały izby w wiejskich chatach prawdopodobnie od XIX wieku. Region łowicki to jedyny w Polsce, gdzie wycinanki wykonuje się i wiesza do dzisiaj! Występują one w wielu odmianach. Kodry to rodzaj wycinanek wielobarwnych, wykonywanych na prostokątnych, podłużnych arkuszach białego papieru. Ozdabiały belki pod sufitem, ścianę nad ławą czy drzwiami do izby.
Kodry łowickie.
Gwiazdy to z kolei wycinanki w kształcie koła, które umieszczano na belkach sufitu między kodrami. Pojawiły się się w chałupach łowickich na początku XX wieku.
Gwiazda łowicka.
Wycinanki obecne były w tradycji również innych regionów Polski, między innymi na Kurpiowszczyźnie, Lubelszczyźnie czy Opolszczyźnie. Wycinanki opoczyńskie ozdabiały w chatach głównie ściany, a nie nadproża czy belki stropowe, jak w innych regionach kraju. Umieszczano je zwykle symetrycznie po obu stronach powieszonego na ścianie obrazu. Z kolei charakterystycznym motywem dla lubelskiej wycinanki były ząbkowane ażury i wycięcia w postaci strzałek.
Wycinanka opoczyńska.
Jeszcze inne motywy pojawiały się w dziełach na Kurpiowszczyźnie, gdzie popularne były m.in. leluje, wykorzystujące rozbudowany wizerunek drzewa. Wycinankarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w 2020 roku decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Drzewko kurpiowskie.
To tylko niewielka część zbiorów etnograficznych z naszej Ikonoteki. Zajrzyjcie także po grafiki, przedstawiające ludowe rzeźby, figurki i naczynia ceramiczne, kafle piecowe, stroje i wiele więcej.
zurück zur Liste