Nikodemowicz, Andrzej (EN)

Nikodemowicz Andrzej, *2 January 1925 Lviv, †28 January 2017 Lublin, Polish composer, pianist and teacher. In 1939–40, he was an organist at the Church of the Discalced Carmelites and, in 1947–50, at the Church of St. Mary Magdalene in Lviv. In 1942–46, he studied chemistry, among others, at the Lviv Polytechnic. He graduated in composition with A. Sołtys in 1950, and in piano with T. Majerski in 1954 at the Lviv Conservatory; he worked as a lecturer there in 1951–73 (composition, music theory and piano) and as an associate professor in 1967. He collaborated on a regular basis as a composer and pianist with the Polish People’s Theatre in Lviv and the director Z. Chrzanowski. Persecuted and dismissed from the university in 1973 for his religious beliefs, he made a living by giving private lessons until 1980; in the mid-1970s, all his recordings were deleted from the radio in Lviv. He settled in Lublin in 1980 and lectured at Maria Curie-Skłodowska University and the Catholic University of Lublin; from 1995, he was a full professor and from 1989, the president of the Lublin branch of the Polish Composers’ Union, also the honorary president of the “Muzyka Kresów” Foundation. In 1982–92, he was the conductor of the choir at the Lublin Higher Seminary. He received the 3^rd prize at the All-Union Composition Competition in Moscow in 1961, the St. Brother Albert Award for lifetime achievement in 1981, the President of Lublin Award in 1999, the Polish Composers’ Union Award and the Minister of Culture and National Heritage Award in 2000. Later, he received the Artistic Award of the City of Lublin in 2002, as well as the Diploma and the medal of the Holy Father John Paul II “Pro Ecclesia et Pontifice” in 2003. He was also awarded the title of honorary professor of the Academy of Music in Lviv in 2004, the Order of the Chapter of the Ukrainian magazine “I” “for intellectual courage” in 2005 (Lviv), and the Angelus Award (Lublin) in 2008. He became an Honorary Citizen of the City of Lublin in 2009. He was awarded the Silver Medal “For Merit to Culture Gloria Artis” in 2012. He became an Honorary Member of the Polish Composers’ Union in 2015. As a pianist, he performed his own compositions and the classical repertoire, but a hand disease prevented him from pursuing a career. He also took up sacral root carving.

Nikodemowicz was one of the leading Polish creators of sacred music. The essence of his music is the religious contemplative nature, intense emotionality, considerable density and variety of sound tissue, evolution of narrative, inspiration from the tradition of music of different eras, and domination of the language by contemporary compositional techniques. After early works with neo-romantic features (influences of K. Szymanowski and A. Scriabin), Nikodemowicz (from six small etudes 1958) began a period of interest in new directions in music, including dodecaphony and sonorism. At the same time, he made compositions (especially religious cantatas) in which he sought his own means of artistic expression, including in the field of harmony and melody. After 1980, he focused on cantata music, gradually simplifying the musical language. A significant part of Nikodemowicz’s output consists of religious pieces (nearly 40 cantatas) for various vocal ensembles (solo voices, choirs), vocal-instrumental, and sometimes instrumental. They constitute a type of non-liturgical concert music. The composer used in whole or in part the texts of medieval Polish and Latin hymns by various authors (Philippus de Grevia, Hermanus Contractus, Bernardus Claravallensis, Petrus Damiani, Hilarius or anonymous in the poetic translation by J. Gamska-Łempicka), Polish sacred folk poetry, psalms in various translations, among others religious texts (including Litania loretańska, Gorzkie żale, Magnificat, Requiem) and texts by B. Obertyńska and M. Skwarnicki. Nikodemowicz referred to medieval forms of religious music, used polyphony in combination with a free 12-note structure, operated in monumental (Laudate Dominum), medium-sized (Słysz, Boże, wołanie moje) or small-sized forms (Płacz u Grobu Chrystusa Pana). In the opinion of Rev. Prof. Ireneusz Pawlak, Nikodemowicz’s religious work prompts him to be called “compositor dolorosus.” Among his orchestral works, the monumental Symphony, Violin Concerto and its version for piano come to the fore. In the philosophical fairy tale-pantomime Szklana góra, Nikodemowicz created a synthesis of words, music, pantomime and scenography. His chamber works, which flourished in the mid-1960s, testify to his search for new sounds (preparation of instruments, use of bottles tuned with water); it is characterised by colour effects (Sonorità quasi una sonata), melodic-rhythmic richness and variety of musical ideas (Five Dialogues), expressive and textural refinement (Three Lullabies), sonoristic narrative with a wide breath (Chamber Concerto), playfulness (Concertino on Themes from M. Clementi’s Sonatina in C major). Piano pieces are characterised by a variety of textures (Three Etudes) and types of narrative (66 Expressions), a specific aura of sound (Sonorità in Three Stanzas), and contemplativeness (Four Meditations). Organ music from the 1990s often features virtuoso or meditative variations on religious themes (e.g. Ave maris Stella). Nikodemowicz is the author of theoretical works (remaining in manuscripts) on the role of instrumental music in the liturgy of the Catholic Church, the algorithm of musical form as an artistic impulse, inspiration in the composer’s work, diatonic modulation and the third-sixth method of piano tempering.

Literature: B. Pociej Andrzej Nikodemowicz and Kompozytor współczesny a temat religijny – o twórczości Andrzeja Nikodemowicza, “Tygodnik Powszechny” 1971 no. 9 [and] 1982 no. 31; W. Darkiewicz “Nie szedłem na żadne kompromisy artystyczne”, “Za i Przeciw” 1982 no. 19; J. Kłoczowski Krótkie spotkanie z Andrzejem Nikodemowiczem, “Tygodnik Powszechny”1983 no. 45; B. Pociej Psalmy Andrzeja Nikodemowicza, “Ruch Muzyczny” 1985 no. 19; S. Pawłyszyn Lwowski kompozytor Andrzej Nikodemowicz, “Gazeta Lwowska” 1992 no. 14; S. Pawłyszyn Powernenniamajstra, “Nedila” 1993 no. 2 (Lviv); L. Mazepa Twórczość kantatowo-oratoryjna lwowskich kompozytorów polskich i austriackich, «Zeszyty Naukowe Akademii Muzycznej we Wrocławiu» no. 64, ed. E. Sąsiadek et al., Wrocław 1995; B. Paśnikowska Andrzeja Nikodemowicza rozmowy z Panem Bogiem, “Na Przykład” no. 51/52,1997 (Lublin); M. Dmowska O drodze do Polski i „Polskiej pasji”, “Ruch Muzyczny” no. 9/2001; J.J. Bojarski Andrzej Nikodemowicz – profesor znany i nieznany [in:] “Niecodziennik Biblioteczny”, Lublin 2002; A. Nikodemowicz Moje lwowskie lata, UMCS, Lublin 2004; J. Mechanisz Poczet kompozytorów polskich, Lublin 2004; M. Dubaj Nikodemowicz Andrzej [in:] Słownik Kompozytorów Polskich 1918–2000, ed. M. Podhajskiego, Gdańsk, Warsaw 2005; J. Kosińska Mówi Andrzej Nikodemowicz, “Ruch Muzyczny” no. 7/2006; M. Dubaj Profesor A. Nikodemowicz [in:] Artyści UMCS 2007, 10 lat Wydziału Artystycznego UMCS w Lublinie, Lublin 2007; J.J. Bojarski Papież i lwowski profesor, “Niecodziennik Biblioteczny”, Lublin 2007; A. Schulz-Brzyska Klasyczny romantyk współczesności. Wczesna twórczość Andrzeja Nikodemowicza w kontekście jego biografii i źródeł inspiracji, Lublin 2009; M. Dudek Kompozytorzy Lublina i Lubelszczyzny 1918–2010, Lublin 2010; J.J. Bojarski Profesor Andrzej Nikodemowicz dziesiątym Honorowym Obywatelem Miasta Lublina, “Niecodziennik Biblioteczny”, Lublin 2010; E. Nidecka Muzyka sakralna w twórczości Andrzeja Nikodemowicza, Rzeszów 2010; E. Nidecka Wykorzystanie hymnów średniowiecznych w twórczości sakralnej Andrzeja Nikodemowicza na przykładzie utworu “De Christo moriente”, “Moderato” No. 1/2010; M. Dudek Andrzej Nikodemowicz: odczuwanie wyrazu prawdy [in:] I Międzynarodowy Festiwal – Andrzej Nikodemowicz – czas i dźwięk, Lublin 2012, 2013; P. Wijatkowski Spotkania z Andrzejem Nikodemowiczem – Impresje [in:] I Międzynarodowy Festiwal – Andrzej Nikodemowicz – czas i dźwięk, Lublin 2012; M. Dubaj I Międzynarodowy Festiwal Andrzej Nikodemowicz – czas i dźwięk. Z notatnika melomana [in:] “Akcent” no. 4/2012; M. Dubaj Nikodemowicz Andrzej [in:] Polish Music. Polish Composers 1918–2010 ed. M. Podhajski, Gdańsk, Lublin 2013; E. Nidecka Inspiracje artystyczne w dziełach litanijnych Andrzeja Nikodemowicza [in]: “Horizonty umenia”, ed. M. Ol’ha, Banska Bystrica 2013; J. Krenz Ogólna charakterystyka twórczości Andrzeja Nikodemowicza, prace dedykowane Profesorowi Andrzejowi Nikodemowiczowi z okazji jego dziewięćdziesiątych urodzin. Relacja mistrz–uczeń. Rozważania z perspektywy psychologii muzyki, ed. G.E. Kwiatkowska, J. Posłuszna, Auremus, Kraków 2014; J. Posłuszna Twórca spełniony. Rozmowa z Profesorem Andrzejem, prace dedykowane Profesorowi Andrzejowi Nikodemowiczowi z okazji jego dziewięćdziesiątych urodzin. Relacja mistrz –uczeń. Rozważania z perspektywy psychologii muzyki, ed. G.E. Kwiatkowska, J. Posłuszna, Auremus, Kraków 2014; I.A. Siedlaczek Rozmowa Andrzejkowa z profesorem Nikodemowiczem, “Niecodziennik Biblioteczny”, Lublin  2015; Jerzy Stankiewicz Laudacja dla profesora Andrzeja Nikodemowicza wygłoszona na uroczystości nadania godności Członka Honorowego na Jubileuszowym Walnym Zjeździe 70-lecia Związku Kompozytorów Polskich w Warszawie, Warsaw 2015; E. Nidecka Sonorystyczno-ekspresywne walory twórczości Andrzeja Nikodemowicza, [in:] “Janáčkiana 2014”, ed. K. Steinmetz, D. Kozel, Ostrava 2015; E. Nidecka Forma antyfony w twórczości Andrzeja Nikodemowicza, “Animato”, Rzeszów 2015; E. Nidecka Detská tematika vo vokálnej tvorbe Andrzeja [in:] “Horizonty umenia 3”, ed. M. Ol’ha, Banska Bystrica 2015; M. Drewnowski Rozmowa z prof. Andrzejem Nikodemowiczem – kompozytorem, absolwentem Lwowskiego Konserwatorium w klasie fortepianu Tadeusza Majerskiego [in:] IV Międzynarodowy Festiwal – Andrzej Nikodemowicz – czas i dźwięk, Lublin 2015; E.M. Dudek Nurt awangardowy w twórczości Andrzeja Nikodemowicza na przykładzie Sonorita quasi una sonata per violono, violoncello e piano forte, “Roczniki Teologiczne” 63, Lublin 2016; T. Księska-Falger Nikodemowicz 2016, “Akcent” No. 4/2016; M. Dubaj Wspomnienie o prof. Andrzeju Nikodemowiczu (1925–2017) [in:] “Wiadomości Uniwersyteckie UMCS” no. 2/231 2017; K. Szymański Pamięci Andrzeja Nikodemowicza, “Kurier Galicyjski” no. 3 (271), Lviv 2017; J. Paluch Cracovia Leopolis – Rozmowa z Andrzejem Nikodemowiczem [access: 2017.07.04]; A. Rynio Wychowawczy wymiar biografii kompozytora i pianisty, profesora Andrzeja Nikodemowicza, “Biografistyka Pedagogiczna” Rok 2 (2017); E. Nidecka I Koncert fortepianowy Andrzeja Nikodemowicza – ukryte pragnienie wolności, ed. M. Pilch, “Notes Muzyczny” 2018 no. 1 (9); 6 X 2018 zakończył się koncertem w Filharmonii Lubelskiej Festiwal Andrzeja Nikodemowicza, Lublin city’s online bulletin, 23.10.2018; Czas i dźwięk. Spotkania z Andrzejem Nikodemowiczem, collective work ed. T. Księska-Falger, GAUDIUM, Lublin 2018; E. Nidecka IV Koncert fortepianowy Andrzeja Nikodemowicza – wyrafinowany świat dźwięków, “Muzyka. Historia, teoria, edukacja” no. 9/2019, ed. M. Winnicka, Bydgoszcz 2019; E. Nidecka V Koncert fortepianowy Andrzeja Nikodemowicza – artystyczne continuum, [in:] “Janáčkiana”, Ostrava 2019; E. Nidecka Piano Concerto No. 6 by Andrzej Nikodemowicz – a Symptomatic Stylistic Transformation with Regard to Late Style?, “Bulletin of Kyiv National University of Culture and Arts”, Series in Musical Art, Kyiv 2019; E. Nidecka Andrzej Nikodemowicz  – twórczość i głębia wiary, [in:] “Muzyka w kontekście pedagogicznym, społecznym i kulturowym. Studia i szkice”, vol. 2., “Muzyka jako przedmiot recepcji, refleksji pedagogicznej i badań interdyscyplinarnych”, ed. E. Nidecka, J. Wąsacz-Krztoń, Rzeszów 2020; T. Księska-Falger Henryk Wieniawski i Andrzej Nikodemowicz – utwory na skrzypce i fortepian, DUX 1895, Warsaw 2022; T. Księska-Falger Andrzej Nikodemowicz (1925– 2017) Sonaty fortepianowe, DUX  1896, Warsaw 2022.