Tutew, Georgi

Tutew, Iwanow, Georgi, *23 VIII 1924 Sofia, †13 IX 1994 Sofia, bułgarski kompozytor. Jego ojciec był Bułgarem, matka Niemką, wychowywał się w Niemczech; w 1941 rodzina powróciła do Bułgarii. W latach 1942–46 Tutew studiował prawo na uniwersytecie w Sofii oraz uczył się prywatnie gry na fortepianie i teorii muzyki u W. Stojanowa, kompozycji u L. Pipkowa, w latach 1946–50 kontynuował studia w konserwatorium w Moskwie: kompozycję u W. Biełyja i J. Szaporina, dyrygenturę u N. Anosowa. W 1949 ojciec Tutewa został skazany na dożywocie w pokazowym procesie politycznym. By móc działać i występować publicznie kompozytor przyjął nazwisko Iwanow, którego używał aż do rehabilitacji ojca w 1967. Po studiach pracował do 1954 jako dyrygent chórów amatorskich, w latach 1954–58 pełnił funkcję sekretarza Związku Kompozytorów Bułgarskich, w 1958 objął stanowisko redaktora muzycznego w radiu, ale w 1961 został zwolniony za swą politykę programową; w latach następnych prowadził orkiestrę kameralną Teatru Młodzieży w Sofii, z którą występował w repertuarze sięgającym od baroku do Weberna. Od 1987 poświęcił się wyłącznie kompozycji. Tutew był jednym z najważniejszych pionierów muzyki współczesnej w Bułgarii. W 1944 zorganizował wspólnie z K. Iliewem i Ł. Nikołowem Kolektiw za Nowa Muzika, w 1989 stowarzyszenie Musica Viva, przekształcone w 1991 w bułgarską sekcję Międzynarodowego Towarzystwa Muzyki Współczesnej. W 1992 Tutew zainicjował organizowanie festiwalu Musica Nova.

Istotną rolę w ukształtowaniu się stylu Tutewa w pierwszym okresie odegrała szkoła wiedeńska (I Symfonia). W 2. połowie lat 60. zaczął łączyć dodekafonię z typowymi strukturami rytmicznymi bułgarskiej muzyki ludowej. (Metamorfozy, Tempi ritmizzati), nadając przez to muzyce swoisty, narodowo zabarwiony charakter. Syntezę tych osiągnięć, wzbogaconą procedurami aleatorycznymi przyniosła II Symfonia ujęta w formę wariacyjną (temat z sześcioma wariacjami i epilogiem). W kolejnych wariacjach wzrasta stopień komplikacji rytmicznych, doprowadzając w dwu ostatnich do wielowarstwowych nałożeń polimetrycznych struktur, opartych na nieregularnej pulsacji, których wzajemne relacje są swobodne. Najwybitniejszym dziełem Tutewa jest Tęsknota za zagubioną harmonią. Jego stylistyczne bieguny wyznaczają dwa elementy: quasi-folklorystyczny, liryczny temat ludowy fletu (kawalu), na początku i na końcu, oraz cytat z chorału J.S. Bacha O Ewigkeit, du Donnerwort w centrum utworu. Nie jest to przejaw modnych tendencji polistylistycznych, lecz wyraz indywidualnej postawy kompozytorskiej: temat fletu jest muzycznym odbiciem idei wiecznego krążenia, nieuchronnego powrotu do punktu wyjścia, zaś Bachowski chorał symbolizuje dążenie do utopijnego ideału piękna i doskonałości.