Tausch, Franz

Tausch [ta^usz] Franz Wilhelm, *26 XII 1762 Heidelberg, †9 II 1817 Berlin, niemiecki klarnecista i kompozytor. Gry na klarnecie i skrzypcach uczył się u swojego ojca, Jacoba Tauscha (†1803 Monachium), od 1765 klarnecisty orkiestry dworskiej w Mannheimie, w której Tausch grał już od 1770 jako muzyk pomocniczy. W 1778 przeniósł się wraz z dworem do Monachium, w 1785 został mianowany muzykiem dworskim. W 1789 przyjął posadę w orkiestrze dworu berlińskiego (w orkiestrze w Monachium zastąpił go brat Joseph, *1763). Tausch wiele koncertował – w 1780 w Wiedniu (z P. von Winterem), w 1784 w Nadrenii, Dreźnie i Berlinie, od 1792 w Paryżu, gdzie ponadto zorganizował serię koncertów, w 1796 w Hamburgu i innych miastach północnoniemieckich, zyskując pozycję najwybitniejszego obok J. Beera i A. Stadlera klarnecisty swoich czasów. Od 1799 urządzał w Berlinie koncerty kameralne, które odbywały się później regularnie, z udziałem najznakomitszych wykonawców. Tamże w 1805 założył Institut für Blasinstrumente, w którym wykształciło się wielu wybitnych muzyków, grających na instrumentach dętych; uczelnię tę po śmierci Tauscha prowadził jego syn, Friedrich Wilhelm (1790–1849), klarnecista wirtuoz, od 1815 członek kapeli królewskiej w Berlinie; uczniami Tauscha byli m.in. H.J. Bärmann, F.A. Bliesener i B. Crusell.

Tausch był jednym z pierwszych wirtuozów klarnetu, należał do grupy kompozytorów, którzy byli zarazem wybitnymi wykonawcami; związani z najlepszą ówczesną orkiestrą, działającą na dworze w Mannheimie, znacząco wpłynęli na rozwój muzyki instrumentalnej XVIII w. Jego utwory na klarnet, a zwłaszcza koncerty klarnetowe, odznaczające się wysokim stopniem trudności technicznej (liczne staccata i repetycje, odległe skoki interwałowe, wykorzystanie pełnego ambitus instrumentu), dają wyobrażenie o możliwościach Tauscha jako wykonawcy; jednakże, według relacji współczesnych, jego grę cechowała przede wszystkim dbałość o barwę dźwięku – miękką i łagodną. Utwory Tauscha nie straciły do dziś swojej atrakcyjności; znajdują się nadal w repertuarze koncertowym.