Spindler, Stanislaus Franz

Spindler [szpʹyndl^er] Stanislaus Franz, *4 V 1763 Steingaden, †8 IX 1819 Strasburg, niemiecki kompozytor i śpiewak (początkowo tenor, następnie bas). Nauki pobierał w Steingaden, gdzie śpiewał w chórze chłopięcym tamtejszego opactwa norbertanów, a następnie w Augsburgu. W 1782 zadebiutował jako tenor na scenie w Augsburgu, a w 1783 jako kompozytor singspielem Die Reue vor der Tat we Frankfurcie. W latach 1785–93 zatrudniany jako śpiewak lub dyrygent teatralny (czasem pełnił obie funkcje) przebywał m.in. w Innsbrucku, Frankfurcie, Augsburgu (współpracując tu w 1786 z trupą teatralną E. Schikanedera), Brnie, gdzie w 1790 poznał K. Dittersdorfa i prawdopodobnie był jego uczniem, Ratyzbonie, Wiedniu. Od 1793 związany był z dworem biskupa wrocławskiego w Johannisbergu (obecnie Jánský Vrch), występował również we Wrocławiu (1796–97) w repertuarze Mozartowskim (Tamino w Czarodziejskim flecie, hrabia Almaviva w Weselu Figara i rola tytułowa w Don Giovannim), następnie przebywał w Wiedniu. W 1807 wraz z grupą teatralną Vogla przybył do Strasburga, gdzie osiadł i działał jako ceniony nauczyciel śpiewu oraz od 1808 (dożywotnio) kapelmistrz tamtejszej katedry.

Twórczość Spindlera uchodziła za zaginioną. Sporą część kompozycji, głównie religijnych, odnalazł w 1997 R. Münster, co umożliwia ich ocenę i powrót do repertuaru wykonawczego. Czasem Spindler sygnował swoje utwory, używając drugiego imienia (Franz zamiast Stanislaus), stąd niesłusznie przypisywano je bratu kompozytora, duchownemu Franciszkowi Ksaweremu (1758–1822). Spośród 22 dzieł scenicznych większość nadal znana jest jedynie z tytułów i nazw gatunkowych; ulubionym gatunkiem Spindlera był singspiel (ponad połowa zachowanych tytułów). Spindler uważany był za dobrego kompozytora, a według opinii współczesnych (m.in. L. Spohra) do jego wyróżniających się kompozycji należał singspiel Das Waisenhaus oraz requiem i oratorium, w którym uwagę zwraca dbałość o podkreślenie dramatycznych walorów tekstu, m.in. dzięki odpowiednio dobranej instrumentacji. W kompozycjach religijnych przeważa stylistyka pokrewna dziełom J. Haydna.

Literatura: L. Spohr Selbstbiographie, t. 1, Kassel 1860, faksymilowe wyd. E. Schmitz, Kassel 1954; R. Münster Der Komponist Stanislaus Spindler aus Steingaden, „Lech-Isar-Land 1997”, Weilheim 1997 (zawiera wykaz kompozycji).