Schneegass [szn´ԑ:gas], Snegassius, Cyriacus, *5 X 1546 Bufleben (k. Gothy), †23 X 1597 Friedrichroda (k. Gothy), niemiecki teolog, poeta, kompozytor, teoretyk muzyki i wydawca. Pierwsze nauki pobierał w Gocie. Po studiach teologicznych, które odbył w latach 1565–68 na uniwersytecie w Jenie, pracował jako pastor w Tambach a od 1573 aż do śmierci w Friedrichroda.
Schneegass jest autorem tekstów ok. 400 pieśni protestanckich, a także twórcą trudnej do określenia liczby towarzyszących im melodii. Niektóre z jego utworów zyskały znaczną popularność, a 2 teksty wykorzystał w swoich kantatach J.S. Bach (BWV 122 i 135). Prace Schneegassa z zakresu teorii muzyki zawierają zarówno praktyczne uwagi dotyczące nauki kompozycji, techniki wokalnej czy innowacji w notacji mensuralnej, jak i rozważania o charakterze spekulatywnym. Ważne miejsce w historii teorii muzyki zajmują jego uwagi na temat natury trójdźwięku. Schneegass był prekursorem traktowania akordów sekstowych i kwartsekstowych jako przewrotów trójdźwięku tercjowego, którego doskonałość wiązał (zanim jeszcze zrobił to J. Lippius) z zawartą w nim symboliką trynitarną. W Nova & exquisita monochordi dimensio przedstawił także własną propozycję temperacji stroju średniotonowego.
Literatura: T. Schneider Der Friedrichrodaer Pfarrer und Adjunkt M. Cyriacus Schneegass, „Mitteilungen der Vereinigung für gothaische Geschichte und Altertumsforschung”, 1909–10; J.M. Barbour Tuning and Temperament. A Historical Survey, East Lansing (Michigan) 1951, 21953; C. Dahlhaus Der Dreiklang als Symbol, „Musik und Kirche” XXV, 1955; M. Lindley Stimmung und Temperatur, w: Geschichte der Musiktheorie VI: Hören, Messen und Rechnen in der frühen Neuzeit, red. F. Zaminer, Darmstadt 1987; M. Cordes Tonart und Affekt in der Musik des 16. Jahrhunderts, „Jahrbuch alte Musik” II, 1993; G. Schröder Johann Steurleins Fugae viginti ex solmizandi exercitio: Solmisationsübungen aus Cyriacus Schneegaß’ Isagoges musicae libri duo w Johann Steurlein (1546–1613): Amtsdiener, Komponist und Poet zwischen Tradition und Innovation, red. B. Schrammek, M. Goltz, «Ortus-Studien» XV, Berlin 2014.
Kompozycje:
15 Psalmi graduum, 20 utworów z tekstami i chorałem Schneegassa w 4-głosowym opracowaniu Joachima a Burck, wyd. Erfurt 1595
1 utwór w Zwey und zwanzig christliche vierstimmige Bete und Trost Gesängelein… Zusammengetragen durch M. C. Schneegass…, wyd. b.m. 1597 (zachowane A, T)
teksty lub melodie i teksty Schneegassa zawierają także m.in. Geistliche Lieder und Psalmen für einfeltige frome Hertzen zugerichtet, wyd. Erfurt 1597 (przygotowane do druku przez Schneegassa), J. Steuerlein, Epithalamia, wyd. Erfurt 1587, 40 Weynacht- und Neu- Jahrsmotetten, wyd. Erfurt 1595
Prace:
Nova & exquisita monochordi dimensio…, wyd. Erfurt 1590
Isagoges musicae libri duo… (zawiera 2 dodatki: dotyczący reguł kompozycji Utilis tractatulus… oraz De canendi elegantia…), wyd. Erfurt 1591, 21596
Isagoges musicae, non ita pridem in lucern editae, methodus, wyd. Erfurt 1591
Deutsche Musica für die Kinder und andere…, wyd. Erfurt 1592, 21620, 31625
Edycje:
Geistliche Lieder, wyd. F. Fulda, w: Des weiland M. Cyriacus Schneegass Geistliche Lieder und Psalmen, wyd. Eskartshaus 1854
melodie niektórych pieśni wyd. przez P. Wackernagela w: Das deutsche Kirchenlied von der ältesten Zeit bis zu Anfang des XVII. Jahrhunderts, wyd. Lipsk 1864–77 oraz J. Zahna w: Die Melodien der deutschen evangelischen Kirchenlieder, t. 1–6, wyd. Gütersloh 1889–93
