Scaletta, Orazio

Scaletta [sca~] Orazio, *ok. 1550 Crema, †1630 Padwa, włoski kompozytor i teoretyk muzyki. Działał jako maestro di cappella w Mediolanie (Canonica della Passione, 1585), Lodi (katedra, 1590), Cremie (1601–08) i Salo (katedra, 1608–11); te częste zmiany wynikały prawdopodobnie z nieumiejętności utrzymania przez Scalettę dyscypliny w kierowanym zespole, o czym zachowały się wiadomości z Salò. Ponadto, w VI 1598 ubiegał się o analogiczne stanowisko w bazylice S. Maria Maggiore w Bergamo (gdzie mieszkał już w 1595); nie otrzymał go jednak ani wówczas, ani nigdy później. Z dedykacji w publikacjach Scaletty wynika też, że ok. 1590 przebywał w Wenecji, a ok. 1615 w Brescii. Pod koniec życia był prawdopodobnie związany z bazyliką św. Antoniego. Za jego twórczość uhonorowali go m.in. król Francji Ludwik XIII oraz książę Mantui Gonzaga.

Kompozycje Scaletty stanowią pomost między prima i seconda pratica. Jego madrygały charakteryzują się niekiedy dużą ekspresją, uzyskaną poprzez wprowadzenie licznych akcydensów i chromatyki. Traktaty Scaletty, za sprawą ich czysto dydaktycznego i praktycznego charakteru, zyskały sobie niebywałą popularność; dotyczy to zwłaszcza Scala di musica, który do 1698 wznawiano co najmniej 31 razy.

Literatura: C. Sartori La cappella musicale del Duomo di Salò, w: Il Lago di Garda. Atti del Congresso Internazionale dell’Ateneo di Salò t. 2, Vicenza 1969; M. Padoan La musica in S. Maria Maggiore a Bergamo nel periodo di G. Cavaccio (1598–1626), w: Studi sul primo Seicento, «Contributi Musicologici del Centro Ricerche dell’A.M.I.S. [Antiquae Musicae Italicae Studiosi] – Como», Como 1983; F. Arpini „Orazio Scaletta”. „Scientia musicae” e musicisti a Crema fra ‘500 e ‘600, Crema 1996.