Sanz, Gaspar

Sanz Gaspar, właściwie Francisco Bartolomé Sanz Celma, *ochrzcz. 4 IV 1640 Calanda (Aragonia), †1710 Madryt, hiszpański gitarzysta i kompozytor. Po studiach teologicznych na uniwersytecie w Salamance studiował muzykę w Neapolu u C. Caresany, a następnie w Rzymie u L. Colisty oraz prawdopodobnie O. Benevolego i P.A. Zianiego. Po powrocie do Hiszpanii bezskutecznie zabiegał o posadę profesora muzyki na uniwersytecie w Salamance; został nauczycielem gitary Juana Joségo de Austria, nieślubnego syna Filipa IV. W 1674 wydał w Saragossie Instrucción de música sobre la guitarra española (wyd. R. de Zayas, Madryt 1985), jedną z najlepiej opracowanych i wielokrotnie wznawianych szkół gry na gitarze (do 1697 8 wydań). Składa się ona z 3 ksiąg; w księdze 1 zostały przedstawione zasady strojenia 5-strunowej gitary z dwiema basowymi strunami strojonymi o oktawę wyżej, podstawy harmonii, zasady realizacji basso continuo oraz przykłady stylu rasgueado (akordowego) i punteado (melodycznego) zapisane w dwóch różnych tabulaturach; pozostałe księgi zawierają 90 utworów, w skład których wchodzą takie tańce jak villano, folia, canario i espanioleta, ich doubles oraz wariacje oparte na stałym basie. Praca Sanza stała się wzorem dla podobnych publikacji R. De Ribayaza i S. de Murci, które zawierały także opracowania jego utworów. Tańce Sanza wykorzystał również J. Rodrigo w swojej Fantasía para un gentilhombre z 1954.

Literatura: R. de Zayas Gaspar Sanz and his Music, „Guitar Review” XL, 1976; D. García Fraile Gaspar Sanz. catedrático frustrado de la Universidad de Salamanca w: De musica hispana et aliis, red. E. Casares Rodicio, C. Villanueva Abelairas, Santiago de Compostella 1990; C.L. García Gallardo Aportaciones de la Instrucción de música de G.S. a la teoría de la armonía, „Revista aragonesa de musicología” XXXI, 2015; A. Sánchez Serrano El pasacalle en la Instrucción de música sobre la guitarra española de Gaspar Sanz (1640–ca. 1710), „Revista de musicología” XXXVIII, 2015; P. San Nicasio Ramos Los Canarios: Gaspar Sanz y mucho, muchísimo más, „Excelentia: Música & arte” 2024 nr 38–39.