Sammartini, Giuseppe

Sammartini, St-Martin, San Martini, San Martino, Giuseppe, Gioseffo, Francesco Gaspare Melchiore Baldassare, *6 I 1695 (1693?) Mediolan, †między 17 a 24(?) XI 1750 Londyn, włoski oboista, flecista i kompozytor, syn francuskiego oboisty Alexisa St-Martin (*ok. 1660). Gry na oboju i flecie uczył się u ojca, z którym od 1711 należał do zespołu instrumentalnego w Novarze. Od 1717 grał z bratem Giovannim Battistą w Mediolanie w kościele S. Celso, a od 1720 w orkiestrze Regio Ducal Teatro. Prawdopodobnie od 1727 działał w Brukseli, a następnie w Londynie, gdzie w 1728 (1729?) osiadł na stałe. Był członkiem orkiestr m.in. King’s Theatre i Little Theatre, w latach 1732–44 występował też kilkakrotnie w Hickford’s Room oraz w ramach Swan Concerts i Castle Concerts. Od 1736 do końca życia był kapelmistrzem, kompozytorem i nauczycielem muzyki na dworze Fryderyka księcia Walii. Zyskał sławę jako pedagog, do jego uczniów należał m.in. Th. Vincent, wybitny angielski oboista.

Giuseppe Sammartini był znanym niemal w całej Europie wybitnym wirtuozem oboistą, uważano go za najlepszego wykonawcę dzieł G.F. Händla; był też cenionym kompozytorem muzyki kameralnej, którą wydawano pojedynczo lub w zbiorach w Paryżu, Londynie, Amsterdamie i wykonywano zarówno za jego życia, jak też (jeszcze częściej) po śmierci. Koncerty i uwertury Giuseppa Sammartiniego przetrwały w repertuarze także w XIX w., szczególną sławę zyskał Koncert fletowy F-dur. Utwory orkiestrowe i kameralne utrzymane są jeszcze w stylu barokowym, aczkolwiek niektóre późniejsze kompozycje wykazują już cechy stylu galant, zwłaszcza w zakresie zdobnictwa i figuracji. W historii muzyki umieszczano Giuseppa Sammartiniego najczęściej pomiędzy A. Corellim a F. Geminianim, widoczne są w jego twórczości także wpływy Händla (części wolne i menuety). Twórczość Giuseppa Sammartiniego charakteryzuje przede wszystkim doskonałość techniczna; kompozytor wykorzystywał rozmaite ukształtowania formalne, m.in. formę łukową, rozwiniętą formę 3-częściową (np. w sonatach solowych). W niektórych koncertach, zwłaszcza w częściach szybkich o parzystym metrum, pojawiają się elementy formy sonatowej. Giuseppe Sammartini zręcznie posługiwał się techniką koncertującą, jak i kontrapunktem oraz zdobnictwem w stylu galant.

Literatura: N. Jenkins, B. Churgin Thematic Catalogue of the Works of Giovanni Battista Sammartini. Orchestral and Vocal Music, Cambridge (Massachusetts) 1976; G. de Saint-Foix La chronologie de l’oeuvre instrumentale de Jean Baptiste Sammartini, „Sammelbände der Internationalen Musikgesellschaft” XV, 1913/14; L. de La Laurencie Inventaire critique du Fonds Blancheton de la Bibliothèque du Conservatoire de Paris, 2 t., Paryż 1930–31; G. Barblan Sammartini e la scuola sinfonica milanese, w:Musicisti lombardi ed emiliani, red. A. Damerini i G. Roncaglia, «Accademia Musicale Chigiana» XV, Siena 1958; G. Barblan Boccheriniana, „La rassegna musicale” XXIX, 1959; C. Sartori Sammartini post mortem, w księdze pamiątkowej H. Albrechta, red. W. Brennecke i H. Haase, Kassel 1962; B. Churgin New Facts in Sammartini Biography. The Authentic Print of the String Trios op. 7, „Journal of the American Musicological Society” XX, 1967; M. Donà Notizie sulla famiglia Sammartini, „Nuova Rivista Musicale Italiana” VIII, 1974; E.B. Lance The London Sammartini, „The Music Review” XXXVIII, 1977; S. Burakowska Giueseppe Sammartini’s Concerto, opus 8 oraz E.B. Lance The London Sammartini, „The Music Review” XXXVIII, 1977; R. McGowan Italian Baroque Solo Sonatas for the Recorder and the Flute, Detroit 1978; B. Churgin Alterations in Gluck’s Borrowings from Sammartini, „Studi musicali” IX, 1980; G. Houle The Oboe Sonatas of Giuseppe Sammartini, „The Journal of Musicology” III, 1984; D.E. Freeman The Earliest Italian Keyboard Concertos, „The Journal of Musicology” IV, 1985–86; B. Churgin The Recapitulation in Sonata-Form Movements of Sammartini and Early Haydn Symphonies, w: J. Haydn, ks. międzynarodowego kongresu w Wiedniu 1982, red. E. Badura-Skoda, Monachium 1986; D. Prefumo Nuovi documenti sui fratelli Sammartini, „Nuova Rivista Musicale Italiana” XX, 1986; J. LaRue A Catalogue of 18th-Century Symphonies, t. 1: Thematic Identifier, Bloomington 1988; B. Churgin Did Sammartini Influence Mozart’s Earliest String Quartets?, „Mozart-Jahrbuch”, 1991; Sammartini e il suo tempo. Fonti manoscritte e stampate della musica a Milano nel Settecento, red. M. Brusa i A. Rossi, suplement do „Fonti Musicali Italiane” I, 1996.