Rodríguez de Hita, Antonio

Rodríguez de Hita [rodrʹigeθ deʹita], Yta, Antonio, *18 I 1722 Valverde de Alcalá, †21 II 1787 Madryt, hiszpański kompozytor i teoretyk. Mając 14 lat został organistą w Colegio de Alcalá, a następnie (ok. 1744–57) był maestro de capilla w katedrze w Palencii. Od 1757 do końca życia pełnił obowiązki maestro de capilla w Convento de la Encarnación w Madrycie.

Bogata (obejmująca ok. 300 utworów) twórczość Rodrígueza obejmuje głównie religijne dzieła chóralne z towarzyszeniem basso continuo oraz zespołu instrumentalnego; komponował utwory z łacińskimi tekstami liturgicznymi oraz hiszpańskie villancicos, diálogos i pieśni, wykonywane podczas świąt kościelnych (zaledwie kilka przeznaczonych jest na głos solowy). Jego utwory, o dostojnym charakterze, są różnorodne stylistycznie (późnobarokowy bogaty kontrapunkt obok homofonicznych struktur i figuracji wczesnego klasycyzmu). Muzykę instrumentalną Rodríguez komponował dla zespołu ministriles (zespół instrumentalny) z przeznaczeniem do wykonania w trakcie procesji lub jako interludia podczas nabożeństw.

Rodríguez stworzył 4 dzieła sceniczne, w tym 3 we współpracy z poetą Ramónem de la Cruz. Briseida (1768) i Scipión en Cartagena (wyst. 1770) – zarzuelas heróicas, mimo wpływu włoskiego stylu operowego kontynuujące tradycje XVII-wiecznego heroicznego dramatu muzycznego J. Hidalga i P. Calderóna de la Barca, znalazły uznanie w kręgach elitarnych melomanów. Znaczący wpływ na późniejszą twórczość kompozytorów hiszpańskich miały nawiązujące do folkloru hiszpańskiego zarzuele Las segadoras de Vallecas (wyst. 1768) i Las labradoras de Murcia (wyst. 1769), w których Rodríguez połączył elementy włoskiej opery buffa z hiszpańskimi tradycjami muzycznymi (motywy ludowe, rodzime formy muzyczne jak jota murciana, towarzyszenie popularnych instrumentów).

Rodríguez był twórcą traktatu Diapasón instructivo… (1757), w którym, doceniając wartość tradycji, zalecał jednak rezygnację z faworyzowanej w Hiszpanii polifonii z jej zawiłymi imitacjami, gęstą fakturą i zasadami kontrapunktycznymi. W związku z nowym stylem homofonicznym proponował proste reguły i większą swobodę, opierając konstrukcję dzieła na następstwie akordów (diapasones) a nie na regułach kontrapunktycznych (niestety nie podał przykładów muzycznych). Praca Rodrígueza sprowokowała odpowiedź A. Roela del Río, który opublikował Razón natural i científica de la música (1760), atakując nowe poglądy kompozytorskie; dało to początek powszechnym dyskusjom i polemikom w kręgach hiszpańskich kompozytorów.

Literatura: F. Bonastre Estudio de la obra teórica y práctica del compositor Antonio Rodríguez de Hita, „Revue de Musicologie” II, 1979; J. Dowling R. de la Cruz en el teatro lírico del XVIII. El poema y la música, w: El teatro español del siglo XVIII, t. 1, red. J.M. Sala Valldaura, Lejda 1996; A. Recasens Barberá Las zarzuelas de Antonio Rodríguez de Hita (1722–1787), dysertacja uniwersytecka w Leuven, 2000 (zawiera wykaz kompozycji).