Riedl, Josef Anton

Riedl [ri:dl] Josef Anton, *11 VI 1927 Monachium, †25 III 2016 Murnau am Staffelsee, niemiecki kompozytor. Studiował kompozycję u C. Orffa i dyrygenturę u H. Scherchena. W 1950 był współzałożycielem niemieckiej sekcji Jeunesses Musicales, do 1960 pełnił funkcję jej dyrektora. W 1953 zapoznał się z działalnością Groupe de Recherches de Musique Concrète w Paryżu, w 1955 podjął współpracę ze studiem elektronicznym rozgłośni WDR (Westdeutscher Rundfunk) w Kolonii, w 1959 działał w studiu eksperymentalnym w Gravesano, założonym przez H. Scherchena. W 1959 Riedl był inicjatorem, współzałożycielem i do 1966 dyrektorem artystycznym studia elektronicznego Siemensa w Monachium, w 1966 współzałożycielem Insitut für Klangforschung und Elektronische Musik w Monachium; tamże od 1960 kierował zorganizowanym przez siebie festiwalem Klang-Aktionen W 1967 stworzył grupę Musik/Film/Dia/Licht-Galerie, z którą występował w wielu krajach świata, także na festiwalach Warszawska Jesień, m.in. w 1975, gdy w ramach projektu zbiorowego Klang/Licht/Duft-Spiele wykonano Klangsynchronie, Vielleicht-Duo, Rhipsalis i Silphium. W 1974 zainicjował w Bonn festiwal sztuk Kultur-Forum (którym kierował do 1982), 1987 Bonn Tage Neuer Musik.

Decydujący wpływ na estetykę Riedla wywarła twórczość P. Schaeffera, z którą kompozytor zetknął się w 1951 na festiwalu w Aix-en-Provence. Zainteresował się wówczas poszukiwaniem nowych rozwiązań brzmieniowych, zarówno za pomocą tradycyjnego instrumentarium, jak i środków elektronicznych. Zainspirowany ideą muzyki konkretnej podjął indywidualne próby łączenia przetworzonych dźwięków pochodzenia naturalnego z materiałem generowanym elektroakustycznie, istniejącym wyłącznie w postaci zapisu na taśmie. Większość utworów Riedla stanowi jaskrawe przeciwieństwo konwencjonalnego funkcjonowania dzieła muzycznego, przejawia się to w całkowicie nowatorskiej notacji, a w późniejszej twórczości także obecności elementów z pogranicza teatru, literatury, filmu oraz visual-arts. Za manifest owej postawy esteycznej należy uznać kompozycję Vielleicht-Duo/ Light/Scene Enironment/Action (1963–70), w której kompozytor zastosował m.in. oprawę świetlną ora zapachową; utwór ten zapoczątkował w twórczości Riedla etap eksperymentów audiowizualnych (m.in. idea „optische Lautgedichte” — wizualnej poezji dźwiękowej).