Puliti, Gabriello

Puliti Gabriello, *ochrzcz. 26 III 1583 Montepulciano, †19 VI 1644 Triest, włoski kompozytor, organista i lutnista, OFM. Wykształcenie muzyczne zdobył w szkole S. Croce we Florencji. W 1600 kierował chórem w kościele S. Francesco w Pontremoli, W 1602 był organistą klasztoru franciszkanów w Piacenzy. W 1604 podobne funkcje pełnił w klasztorze w Pola (obecnie Pula), w 1605 został kapelmistrzem kościoła S. Francesco w Muggii k. Triestu. W latach 1606–09, 1614, 1618–20, 1622–24 był organistą katedry w Capodistria (obecnie Koper); w latach 1616, 1621–22 i 1624-1630 był organistą oraz pełnił kolejno rozmaite funkcje zakonne w Pirano (obecnie Piran), w Albona (obecnie Labin), gdzie należał do Accademia Palladia, i na wyspie Pago (obecnie Pag); w latach 1609–12 i 1630–38 był organistą, a od 1633 magister musices w kościele S. Giusto w Trieście. Obok T. Cecchina należał do najwybitniejszych wczesnobarokowych kompozytorów włoskich, działających na terytorium dzisiejszej Chorwacji.

Z co najmniej 36 opusów Pulitiego zachowało się tylko 16, wiele z nich niekompletnie. Większą część zachowanej twórczości stanowią utwory religijne, dokumentujące działalność Pulitiego w różnych klasztorach franciszkańskich peryferiów Veneto. Najliczniejszą grupę stanowią dzieła a cappella (msze, motety, psalmy, litanie i madrygały) oraz monodie akompaniowane (koncerty kościelne, madrygały solowe i canzony instrumentalne). Kompozytor dopiero w drugiej dekadzie XVII w. zaczął stosować basso continuo, technikę koncertującą i monodię akompaniowaną. Monodie należą do najwybitniejszych dzieł Pulitiego, osiągnął w nich równowagę między fragmentami sylabicznymi i koloraturowymi. Mała ilość utworów koncertujących, przewaga twórczości monodycznej i a cappella wynikały prawdopodobnie ze skromnych możliwości obsadowych, jakimi Puliti dysponował, działając na weneckiej prowincji. Był jednym z ostatnich kompozytorów tworzących missae parodiae i mascheraty.

Literatura: G. Radole Musicisti a Trieste sul finire del Cinquecento e nei primi del Seicento, „Archeografo triestino” XXII, 1959; E. Stipčević Maskeratte Gabriello Puliti, „Sveta Cecilija” LIII, 1983; I. Cavallini Musica, cultura e spettacolo in Istria tra ’500 e ’600, Florencja 1990; E. Stipčević Gabriello Puliti. Armonici accenti, biser istarske ranobarokne glazbe w: Glazba iz arhiva. Studije i zapisi o staroj hrvatskoj glazbi, red. E. Stipčević, Zagrzeb 1997; E. Stipčević Gabriello Puliti. Ranobarokni skladatelj u Istri, w: Musica incognita. I. Lukačić i njegovo doba, red. E. Stipčević, Šibenik 1998; I. Cavallini La diffusione del madrigale in Istria. I: Silao Casentini e Gabriello Puliti, „Muzikološki zbornik” XXIII, 1987; G. Merizzi Le fonti poetiche delle mascherate di Gabriello Puliti, „Muzikološki zbornik” XXXVI, 2000; M. Kokole Servitore affetionatissimo fra Gabriello Puliti and the dedicatees of this music works (1600–1635): from institutional commission via a search protection to an expression of affection, „De musica disserenda” III, 2007; E. Stipčević Il compositore e le sue scelte poetiche: Il caso di Fra Gabriello Puliti e i suoi poeti Istriani, „Atti. Centro di Ricerche Storiche – Rovigno” XLIII, 2013; E. Stipčević Gabriello Puliti i njegovi istarski pjesnici w: Od Venecije do Dubrovnika: Glazbeni putopisi, red. E. Stipčević, Zadar 2020; L.A. Maračić, E. Stipčević Gabriello Puliti (ca. 1580–1642/3): Francescano, compositore, „Accademico armonico detto l’Allegro”, Triest 2021; N. Lovrinić Gabriello Puliti i njegove zbirke svjetovne glazbe/Gabriello Puliti e le sue raccolte di musica profana w: Glazbena povijest Istre: Ostavština poveznica sa Serenissimom/La storia musicale istriana: Retaggio dei legami con la Serenissima, red. A. Golojka, F. Rota, D. Svetličić, Rovinj 2023.