Petersburski Jerzy, *20 IV 1897 Warszawa, †7 X 1979 Warszawa, polski kompozytor, pianista, aranżer, dyrygent. W 1916 ukończył klasę fortepianu A. Michałowskiego w konserwatorium w Warszawie, do 1920 kontynuował studia muzyczne w Wiedniu u A. Schnabla (kompozycja, dyrygentura). Jako kompozytor debiutował w 1918 piosenką Wielka Teodora (sł. J. Tuwim). W latach 20. i 30. był pianistą, kompozytorem i aranżerem warszawskich teatrzyków rewiowo-kabaretowych (Miraż, Czarny Kot, Perskie Oko, Qui Pro Quo, Banda, Morskie Oko), akompaniatorem P. Negri, H. Ordonównej i A. Wertyńskiego. Od 1926 prowadził z A. Goldem najpopularniejszą w okresie międzywojennym orkiestrę taneczną, występującą w rewiach i programach kabaretowych, a także w restauracjach (Adria, Oaza, Café Club); koncerty tej orkiestry transmitowane były przez Polskie Radio. W 1928 napisał Tango milonga (sł. A. Włast), wykonane po raz pierwszy 7 III 1929 przez S. Nowicką z chórem rewelersów (E. Bodo, W. Roland, L. Sempoliński) w rewii Warszawa w kwiatach na scenie Morskiego Oka; pt. Oh, Donna Clara (z anglojęzycznym tekstem L. Beda) stało się potem polską piosenką najbardziej znaną na świecie (m.in. w repertuarze A. Jolsona, E. Piaff, M. Dietrich, orkiestry A. Mantovaniego). Petersburski skomponował kilkaset piosenek, z których niezwykle dużo stało się z czasem wiecznie młodymi przebojami, m.in. Już nigdy, Ta ostatnia niedziela, Szkoda twoich łez, dziewczyno, Tango andrusowskie, Odrobinę szczęścia w miłości, Ja się boję sama spać, Gdy Petersburski z Goldem gra, Cała przyjemność po mojej stronie, Młodym być, Nie ja, nie ty (E. Piaff śpiewała ją pt. Amour disait folie), Błękitna chusteczka (napisana w ZSRR i tam najpierw popularna pt. Sinyj płatoczek). Wiele piosenek tworzył dla konkretnych wykonawców, m.in. Z. Pogorzelskiej, E. Bodo, M. Fogga, T. Mankiewiczówny, L. Sempolińskiego. Pisał też muzykę operetkową (m.in. Kochanka z ekranu, Warszawa 1936) i filmową (m.in. Co mój mąż robi w nocy?, reż. M. Waszyński, 1934; Królowa przedmieścia, z H. Warsem, reż. E. Bodo, 1937). Jako pianista, dyrygent i aranżer brał udział w płytowych nagraniach swoich piosenek, występował też gościnnie za granicą (Wiedeń, Berlin, Paryż, Davos, Praga). Był pierwszym polskim twórcą muzyki rozrywkowej, który został w 1936 odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.
W czasie II wojny światowej – po kampanii wrześniowej – Petersburski znalazł się w ZSRR, gdzie współpracował z tamtejszymi solistami i orkiestrami rozrywkowymi I. Dunajewskiego i L. Utiosowa. Z H. Goldem zorganizował orkiestrę jazzową, z którą koncertował w największych miastach ZSRR. W 1941 wstąpił do armii polskiej generała W. Andersa, z którą przeszedł cały szlak bojowy na Bliskim Wschodzie, prowadząc teatrzyki frontowe i redagując audycje radiowe dla żołnierzy. W 1947 wyjechał do Brazylii, gdzie koncertował w duecie fortepianowym z A. Schützem, twórcą Czerwonych maków na Monte Cassino, następnie osiadł w Argentynie, gdzie zyskał popularność dzięki piosence Wszystkie drogi prowadzą do Buenos Aires, której pierwsze takty stały się w 1952 sygnałem radiostacji El Mundo. W latach 1954–62 był dyrygentem w Teatro El Nacional w Buenos Aires. W 1968 powrócił do Polski; komponował piosenki dla żony S. Klejdysz i A. Zwierza. W 1977 ukazała się płyta Jerzy Petersburski. Niezapomniane przeboje.
