Michael, Tobias

Michael [m´yśaɛl] Tobias, *13 VI 1592 Drezno, †26 VI 1657 Lipsk, należący do rodziny niemieckich muzyków, syn Rogiera. Muzyki uczył się u ojca. W 1601 został przyjęty do chóru kapeli dworskiej, a w 1609 rozpoczął naukę w Schulpforta k. Naumburga. W tym samym roku wraz z bratem Christianem wstąpił na uniwersytet w Lipsku oraz wstąpił do szkoły książęcej w Pforcie. W 1613 studiował teologię i filozofię na uniwersytecie w Wittenberdze, gdzie założył Collegium musicum practicum. W 1619 rozpoczął studia na Uniwersytecie w Jenie, jednocześnie obejmując stanowisko kompozytora na dworze hrabiów Rzeszy Schwarzburg i Hohenstein oraz przy Nowym Kościele w Sondershausen. W 1627 zawarł małżeństwo z Elisabeth Gräfe, z którą miał troje córek i syna Tobiasza. Od VI 1631 do końca życia był (po J.H. Scheinie) kantorem w kościele i szkole św. Tomasza w Lipsku. Utrzymywał kontakty z wybitnymi postaciami świata sztuki, m.in. M. Scacchim, S. Scheidtem, a także osobistościami Lipska, o czym świadczą liczne kompozycje okolicznościowe.

W głównym dziele, Musicalischer Seelenlust..., Michael umiejętnie połączył włoski styl koncertujący z polifonią o niemiecko-niderlandzkiej tradycji. Część pierwsza zawiera 30 motetów do tekstów niemieckich, wyróżniających się manierą madrygałową, nawiązującą do stylu J.H. Scheina z Israelis Brünnlein (1623) Część drugą stanowi 50 koncertów religijnych na różne zestawy głosów solowych z towarzyszeniem instrumentów, zawierających sinfonie i ritornele. W utworach tych wykorzystane są kontrasty dynamiki, dyspozycji, obsady, tempa, w czym zaznacza się wpływ M. Praetoriusa. W przedmowie do części 2 sformułował Michael uwagi dotyczące zdobienia linii melodycznej, proponując, by stosowano się do zaleceń G.G. Kapspergera. Gorgie naniesione przez kompozytora miały stanowić jedynie propozycję, którą śpiewacy mogli przyjąć lub odrzucić, zdając się na własną intuicję i smak. Oprócz muzyki okolicznościowej dla mieszczaństwa lipskiego skomponował także trzy motety na uroczystości pokoju w 1650.

Literatura: Ph. Spitta Leichensermone auf Musiker des XVI. und XVII. Jahrhunderts, cz. 3: Tobias Michael, „Monatshefte für Musikgeschichte” III, 1871; R. Wustmann Musikgeschichte Leipzigs, t. 1, Lipsk 1909 (zawiera 2 koncerty z Musicalischer Seelenlust..., cz. 2); A. Werner Die alte Musikbibliothek und die Instrumentensammlung an St. Wenzel in Naumburg a. d. S., „Archiv für Musikwissenschaft” VIII, 1926; A. Adrio Tobias Michaels „Musicalische Seelenlust” (1634–1637). Über einige Fragen der musikalischen Aufführungs- und Editionspraxis im frühen 17. Jahrhundert, w ks. pamiątkowej H. Osthoffa, Tutzing 1961; M. Walter-Mazur Musikalischer Seelenlust erster Theil von Tobias Michael: Klage und Tröstung w: Early music: Context and ideas, red. K. Berger i in., Kraków 2003; D. Stauff Canons by Tobias Michael and others in the albums of Burckhard Grossmann the Younger, „Schütz-Jahrbuch” XXXV, 2013; Th. Schlepphorst Tobias Michael – ein vergessener Thomaskantor, „Schütz-Jahrbuch” XXXVIII, 2016; P. Schmitz Tobias Micheals Funeralkompositionen für die eigene Familie: Text und Kontext, „Die Tonkunst: Magazin für klassische Musik und Musikwissenschaft” XI, 2017; H. Rucker Von Schütz zu Bach, Lipsk 2022; W. Steude Michael Tobias, MGG Online, dostęp: https://www.mgg-online.com/mgg/stable/37956.