Michael, Rogier

Michael, Rogier

Michael [m´yśaɛl] Rogier, *ok. 1550 Bergen op Zoom, †po 25 I 1619 Drezno, śpiewak i kompozytor należący do rodziny niemieckich muzyków niderlandzkiego pochodzenia. Prawdopodobnie jako chłopiec śpiewał w kapeli dworskiej w Wiedniu, następnie w latach 1564–69 w kapeli arcyks. Karola II w Grazu. W latach 1569–72 przebywał we Włoszech. W 1572 został śpiewakiem kapeli na dworze margrafa Georga Friedricha von Onolzbach w Ansbach, gdzie zetknął się z J. Mailandem, od 1574 był członkiem kapeli dworskiej w Dreźnie, a od 1587 do 1613 jej kapelmistrzem; do jego uczniów należał wówczas m.in. J.H. Schein. W 1578 ożenił się. W spisie „Cantorey” z 1580 figuruje jako altysta z roczną pensją 144 guldenów. Z pierwszego małżeństwa pochodziło siedmiu synów, z których czterech zajmowało się kompozycją: Tobias, Christian, Samuel, Daniel. Po objęciu władzy przez elektora saskiego Jana Jerzego I (1611) kapela dworska została wyraźnie zredukowana. Michael zachował etat z pełną pensją 300 guldenów rocznie, choć od 1612 jego obowiązki kapelmistrza były już znacznie ograniczone. Okresowo przyznawano mu też dodatkowe kwoty na utrzymanie mieszkających u niego chłopców z kapeli. Ostatnia poświadczona wypłata – 75 guldenów za kwartał – przypada na Święto Trójcy Świętej w 1621; w źródłach z III 1624 nie figuruje już w wykazie członków kapeli.

Twórczość Michaela opiera się na zdobyczach polifonii późnoniderlandzkiej, zdradzając wyraźne wpływy włoskie i niemieckie W zbiorze z 1593, zawierającym 53 opracowania melodii chorału protestanckiego, widoczne jest nawiązanie do koncepcji L. Osiandera (czterogłos z cantus firmus w głosie najwyższym, prosta faktura i harmonia). Elementy stylu włoskiego pojawiają się w zbiorze motetów Introitus dominicorum, w którym kompozytor zastosował technikę cantus firmus, a charakterystyczne dla motetu przeimitowanie połączył z partiami homorytmicznymi. Obok 49 własnych kompozycji zamieścił w zbiorze 3 motety innych twórców: A. Gabrielego, Orlanda di Lasso, A. Padovano. W dorobku Michaela duże znaczenie mają dwie historie z 1602 (Die Empfängnis i Die Geburt), obejmujące recytatyw ewangelisty bez akompaniamentu (oparty na liturgicznych schematach Magnificat i Nunc dimittis), partie osób i tłumu (turbae) na 2–4 głosy, 4- i 5-głosowe opracowania Magnificat i Nunc dimittis z cantus firmus w głosie najwyższym oraz 6-głosowe Exordium i Conclusio, które obramowują całą formę. Dzieła te stanowią ważny etap w dziejach muzycznych historii ośrodka w Dreźnie, poprzedzony dokonaniami M. Le Maistre’a i A. Scandella, a kontynuowany następnie przez H. Schütza. Prawdopodobnie ostatnią kompozycją Michaela był 5-głosowy psalm (Das ist mir lieb), dokumentujący prima pratica wczesnego baroku.

Literatura: W. Ambros Geschichte der Musik, t. 5, Lipsk 1882 (zawiera 1 utwór Rogiera Michaela z Die gebräuchlichsten...); O. Kade Rogier Michael, „Monatshefte für Musikgeschichte” II, 1870 oraz Der Dresdner Kapellmeister Rogier Michael c. 1550–1619, „Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft” V, 1889; J. Frank Die Introitus-Kompositionen von Rogoer Michael (ca. 1550–1619), Giessen 1937; H. Osthoff Die Historien Rogier Michaels. Ein Beitrag zur Geschichte der Historienkomposition, w ks. pamiątkowej A. Scheringa, Berlin 1937; H. Federhofer Jugendjahre und Lehrer Rogier Michaels, „Archiv für Musikwissenschaft” X, 1953; H. Federhofer, wstęp do Niederländische und italienische Meister der Grazer Hofkapelle Karls II. (1564–1590), «Denkmäler der Tonkunst in Österreich» XC, 1954; H. Osthoff Die Historien Rogier Michaels (Dresden 1602): Ein Beitrag zur Geschichte der Historienkomposition w: Festschrift Arnold Schering zum 60. Geburtstag, red. H. Osthoff, W. Serauky, A. Adrio, Hildesheim, 1973; M. Heinemann Schütz’ Historienkonzeptionen: Zum Projekt einer „Empfängnishistorie” nach Rogier Michael, „Musik und Kirche” LXIV, 1994; W. Steude Michael Rogier, Michael Bergen von, MGG Online, dostęp: https://www.mgg-online.com/mgg/stable/37956.