Kern, Jerome

Kern [kэ:^rn] Jerome David, *27 I 1885 Nowy Jork, †11 XI 1945 Nowy Jork, amerykański kompozytor muzyki rozrywkowej. Pierwszych lekcji gry na fortepianie udzielała mu matka. W 1902 uczył się gry na fortepianie u P. Gallica i A. Lamberta w New York College of Music oraz prywatnie teorii muzyki i harmonii u A. Pierce’a. W 1903 podczas pobytu w Europie studiował prywatnie teorię muzyki i kompozycję w Heidelbergu, a następnie komponował piosenki do przedstawień rewiowych w Londynie. W latach 1904–11 pracował w Nowym Jorku jako song-plugger na Tin Pan Alley, akompaniator w teatrach na Broadwayu, kompozytor wstawek do komedii muzycznych i operetek. Do 1910 kilkakrotnie przebywał w Londynie; umieszczał swe piosenki w wystawianych tam przedstawieniach. W 1911 debiutował na Broadwayu jako współautor muzyki do komedii La belle Parée. W 1914 osiągnął sukces, przedstawiając własną adaptację operetki P. Rubensa i S. Jonesa The Girl from Utah. W latach 1915–18 skomponował dla Princess Theatre w Nowym Jorku 4 kameralne musicale, tzw. Princess Theatre Shows (Nobody Home; Very Good, Eddie; Oh, Boy! oraz Oh, Lady! Lady!). W 1927 zyskał międzynarodową sławę po wystawieniu na Broadwayu musicalu Show Boat. Od 1931 współpracował także z wytwórniami filmowymi; w 1934 zamieszkał w Hollywood, a od 1939 poświęcił się wyłącznie komponowaniu muzyki filmowej. Za piosenki The Way You Look Tonight z filmu Swing Time (1936) i The Last Time I Saw Paris z filmu Lady Be Good (1941) otrzymał Oscary.

Kern rozpoczął działalność kompozytorską jako kontynuator tradycji operetki europejskiej (zwłaszcza angielskiej), jednakże począwszy od pierwszych samodzielnie skomponowanych musicali stopniowo wzbogacał swój język muzyczny elementami tradycyjnej muzyki amerykańskiej (ludowa ballada i taniec, ragtime, negro spirituals, synkopowana rytmika), a poprzez odpowiedni dobór librett wprowadzał na sceny teatrów muzycznych także rdzennie amerykańską tematykę; już w The Red Petticoat z 1912 akcja toczy się na Dzikim Zachodzie. Na przykładzie utworów Kerna można prześledzić proces oddalania się amerykańskiego teatru muzycznego od wzorów europejskiej operetki w kierunku rodzimej musical comedy (typowe musical comedies Kerna to m.in.: Sally, Good Morning, Dearie, Stepping Stones, Sunny, Sweet Adeline, Roberta). Kern jest także jednym z ojców amerykańskiego musical play, nowego rodzaju przedstawienia muzycznego, w którym istotna stała się treść fabularna, realizm konfliktów, oryginalność typów postaci, logika dramaturgiczna. Prawzorem musical play były jego Princess Theatre Shows, kameralne musicale, nowatorskie w porównaniu z realizowanymi z wielkim rozmachem broadwayowskimi inscenizacjami np. F. Ziegfelda. Princess Theatre Shows reprezentowały wysoki poziom literacki i muzyczny; muzyka była podporządkowana koncepcji dramaturgicznej utworu, a intymny nastrój, inteligentne teksty, niebanalne melodie, logika akcji scenicznych i dobra gra aktorów rekompensowały skromność dekoracji i kostiumów oraz kameralność obsady. Najwybitniejszym osiągnięciem musical play w latach 20. był Show Boat, śmiała jak na owe czasy adaptacja dla potrzeb teatru muzycznego powieści E. Ferber pod tym samym tytułem. Rodzajem przedstawionych konfliktów, problematyką obyczajową i społeczną, szeroko zakrojoną koncepcją całości utwór ten wyrastał ponad „łatwe i przyjemne” operetki i musicale tamtych lat. Realizmu przydają mu pieśni, w których pobrzmiewają echa ragtime’u i jazzu, sceny baletowe o ludowym charakterze, songi afroamerykańskie, wzorowane na negro spirituals (słynną skargę Ol’ Man River posądzano o proweniencję ludową). Obecnie Show Boat należy do klasycznych pozycji amerykańskiego narodowego teatru muzycznego; inne znane musical plays Kerna to The Cat and the Fiddle i Music in the Air. Do utworów Kerna nawiązywało wielu amerykańskich kompozytorów muzyki rozrywkowej, m.in. G. Gershwin.

Literatura: D. Ewen The World of Jerome Kern, Nowy Jork 1960; H. Fordin Jerome Kern. The Man and His Music, Santa Monica (Kalifornia) 1975; G. Bordman Jerome Kern. His Life and Music, Nowy Jork 1980.