Hellmesberger, Joseph II

Hellmesberger [h’el~] Joseph II, zw. Pepi, *9 IV 1855 Wiedeń, †26 IV 1907 Wiedeń, skrzypek, dyrygent i kompozytor, syn Josepha I. Gry na skrzypcach uczył się u ojca w konserwatorium; mając 8 lat, był już solistą na koncercie w konserwatorium, a w wieku 15 lat wykonywał partię skrzypiec w kwartecie ojca. Podczas trzyletniej służby wojskowej kontynuował karierę artystyczną jako solista orkiestry regimentu miejskiego, odgrywającej dużą rolę w życiu muzycznym Wiednia. W 1878 został solistą Hofkapelle i Hofoper i w tym samym roku profesorem skrzypiec w konserwatorium, w 1884 koncertmistrzem i dyrygentem muzyki baletowej opery dworskiej. Jednocześnie dyrygował w Ringtheater, a następnie w Carltheater; w 1889 został wicekapelmistrzem i w 1890 kapelmistrzem Hofkapelle jako następca H. Richtera, w latach 1900–03 dyrygował koncertami filharmonicznymi (po rezygnacji G. Mahlera). W 1891 przejął od ojca kierowanie kwartetem, z którym odbywał podróże koncertowe, m.in. do Turcji i Egiptu. W 1903 na skutek plotek i intryg zmuszony został do ustąpienia z zajmowanych stanowisk. Na rok przeniósł się do Stuttgartu, gdzie pracował jako kapelmistrz dworski, po czym powrócił do Wiednia. Po trzech latach wypełnionych komponowaniem i dyrygowaniem podrzędnymi orkiestrami zmarł wskutek choroby płuc.

Z dorobku kompozytorskiego Hellmesbergera na uwagę zasługują przede wszystkim operetki. Nie odegrały one poważniejszej roli w historii tego gatunku, niektóre jednak były często grywane.

Literatura: J. Freyenfels Mahler und der „fesche Pepi“ – eine Konfrontation und ihre Elemente, „Neue Zeitschrift für Musik” CXXXII, 1971.