Farrenc, Aristide

Farrenc [far’aⁿ] Jacques Hippolyte Aristide, *9 IV 1794 Marsylia, †31 I 1865 Paryż, francuski flecista, pisarz muzyczny i wydawca. W 1815 został drugim flecistą w orkiestrze Théâtre Italien w Paryżu. Od 1816 studiował w konserwatorium paryskim u Guillona (flet) i G. Vogta (obój), następnie działał jako pedagog gry na flecie oraz kompozytor, głównie utworów fletowych. W latach 1821–41 prowadził wydawnictwo muzyczne Éditions Farrenc w Paryżu, początkowo koncentrując się na utworach fletowych i literaturze edukacyjnej związanej z tym instrumentem, a następnie rozszerzając krąg zainteresowań o dzieła najwybitniejszych twórców swojej epoki. Wydał m.in. etiudy J.N. Hummla oraz francuską wersję jego szkoły gry na fortepian (Paryż 1838), zbiór dzieł Beethovena i innych. Współpracował z F.-J. Fétisem przy 2. wyd. Biographie universelle (Paryż 1860–63), napisał także pracę Les concerts historiques de Mr. Fétis à Paris. Wielką zasługą Farrenca (i jego żony – pianistki i kompozytorki Louise Farrenc) była inicjatywa wydania antologii utworów na instrumenty klawiszowe z XVI–XIX w. Le trésor des pianistes (23 t., 1861–72, z czego 8 Louise opublikowała samodzielnie, po śmierci Aristide’a), zaopatrzonej w noty biograficzne o poszczególnych kompozytorach i uwagi na temat stylów historycznych, ornamentyki i praktyk wykonawczych zaczerpnięte m.in. z traktatów L. Mozarta i C.Ph.E. Bacha. Antologia ta miała odwrócić uwagę współczesnych od fortepianowej muzyki salonowej i zapoznać ich przede wszystkim z mało znaną muzyką klawiszową baroku. Farrenc działał również jako krytyk muzyczny, m.in. w czasopismach „La Revue de Musique Ancienne et Moderne” i „La France musicale”.

Dając wsparcie kompozytorskiej działalności Louise, a także zwiększając ilość haseł poświęconych kompozytorkom w 2. wydaniu Biographie universelle, Farrenc opowiedział się za bardziej sprawiedliwą oceną roli kobiet w dziedzinie twórczości muzycznej, tradycyjnie uznawanej za domenę mężczyzn. W ostatnich dziesięcioleciach dokonania Farrenca zyskały ponadto wysoką ocenę za krytyczno-naukowe podejście do publikowanych dzieł dawnej muzyki francuskiej.

Literatura: Catalogue de la bibliothèque musicale théorique et pratique de feu M. A. Farrenc, ancien professeur et éditeur de musique, Paryż 1866, przedr. Whitefish (Montana) 2010; K. Ellis The Making of a Dictionary: François-Joseph Fétis, Aristide Farrenc, and ‘Biographie universelle des musiciens’, «Revue belge de Musicologie» XLII (2008), s. 63–78.