Barbieri Francisco, właśc. Francisco Asenjo Barbieri, *3 VIII 1823 Madryt, †19 II 1894 Madryt, hiszpański kompozytor, dyrygent, muzykolog. Po porzuceniu studiów medycznych, w latach 1837–45 studiował w konserwatorium w Madrycie pod kierunkiem B. Saldoniego (śpiew), R. Broki (klarnet), P. Albéniza (fortepian) i R. Carnicera (kompozycja). W tym okresie oddawał się również innym zajęciom: był pianistą kawiarnianym i klarnecistą w orkiestrze wojskowej; śpiewał we włoskim zespole operowym występującym w Teatro del Circo w Madrycie; uczył także w szkole muzycznej w Salamance. Po ukończeniu studiów dał się poznać jako kompozytor zarzuel i organizator życia muzycznego w Madrycie, był współzałożycielem stowarzyszenia „La España Musical”. W 1849 drukował swoje krytyki muzyczne w czasopiśmie „La Ilustración”. Przyczynił się do powstania teatru (1856) przeznaczonego wyłącznie do wystawiania zarzuel – Teatro de la Zarzuela. W latach 60. poznawał twórczość kompozytorów zagranicznych, podróżując po Europie. W 1866 założył Sociedad de Conciertos; pełniąc przy nim funkcję dyrygenta orkiestry, propagował muzykę Beethovena i Wagnera, a także twórczość kompozytorów hiszpańskich, w tym C. de Moralesa. Był również jednym z założycieli Sociedad de Bibliófilos Españoles. Swoje bogate zbiory biblioteczne, w tym prace własne, przekazał Biblioteca Nacional w Madrycie. W 1882 dołączył do Real Academia Española (RAE).
Styl kompozytorski Barbieriego kształtował się pod wpływami opery włoskiej i muzyki rodzimej. Barbieri zapoczątkował typ tzw. wielkiej zarzueli (zarzuela grande). Pierwsze jego zarzuele były 1-aktowe, ale już Jugar con fuego z 1851 opiera się na nowej, 3-aktowej koncepcji architektonicznej, która stała się wzorem dla innych kompozytorów hiszpańskich, m.in. dla P.J.E. Arriety, a także inspirowała sceniczne dzieła I. Albéniza i M. de Falli.
Barbieri zasłużył się opublikowaniem Cancionero musical de los Siglos XV y XVI, rękopisu kompozycji z XV i XVI w., które transkrybował i opatrzył komentarzem. W swojej działalności kompozytorskiej i muzykologicznej dążył do odrodzenia tradycji hiszpańskiej muzyki narodowej, zasłynął jako jeden z najwybitniejszych twórców zarzueli w XIX wieku.
Literatura: J. Subirá Manuscritos de Barbieri existentes en la Biblioteca Nacional, Madryt 1936; A. Martínez Olmedilla El maestro Barbieri y su tiempo, Madryt 1941, 31959; A.S. Salcedo Francisco Asenjo Barbieri. Su vida y sus obras, Madryt 1942; J. Subirá Historia de la música española y hispanoamericana, Madryt 1953; A. Sagardía, Dos compositores madrileños del siglo XIX, Rafael Hernando y Francisco Asenjo Barbieri, Madryt 1975; E. Casares Rodicio Francisco Asenjo Barbieri, 2 tomy: 1. El hombre y el creador, 2. Escritos, Madryt 1994; E. Casares Rodicio i in. Barbieri. Música, fuego y diamantes, katalog wystawy w Biblioteca Nacional de España, Madryt 2017.
