Zinck, Hardenack Otto Conrad

Zinck [cynk], Zink, Hardenack, Harnack, Hartnack, Otto Conrad, *2 VII 1746 Husum, †15 II 1832 Kopenhaga, niemiecki kompozytor i instrumentalista, brat Bendixa Friedricha. Początkowo uczył się podstaw muzyki i gry na instrumentach u ojca. W latach 1767–77 mieszkał w Hamburgu; uczestniczył w koncertach (także jako śpiewak), dawał lekcje muzyki, a od 1768 kontynuował naukę pod kierunkiem C.Ph.E. Bacha. W 1774 ożenił się ze śpiewaczką (alt) Susanne Elisabeth Pontet (*1745), która była zatrudniona na dworze książęcym w Schwerinie i Ludwigslust. W latch 1777–87 był flecistą, muzykiem zespołu kameralnego i kompozytorem na dworze w Ludwigslust. Jesienią 1786 odbył podróż do Kopenhagi, gdzie odniósł sukces jako flecista, klawikordzista i kompozytor. W 1787 dzięki poleceniu J.A.P. Schulza otrzymał posadę pierwszego akompaniatora (Singmeister) w królewskiej kapeli dworskiej, jego żona wkrótce również została zaangażowana na dworze. Hardenack Otto Conrad Zinck był ponadto w latach 1789–1801 organistą w Vor Frelsers Kirke, 1791–1811 uczył w seminarium w Blaagaard (w 1808 przeniesione do Jonstrup). Ok. 1800 założył w Kopenhadze Syngeinstitut (wzorowany na berlińskiej Singakademie) i dawał koncerty publiczne. Był cenionym pedagogiem i organizatorem życia muzycznego, wydał w Kopenhadze 2 prace oraz opracowanie zbioru Choral-Melodier til den evangelisk-christelige psalmebog (1801).

Hardenack Otto Conrad Zinck tworzył muzykę wokalno-instrumentalną, kameralną i solową na instrumenty klawiszowe. Początkowo, w Ludwigslust, pisał utwory religijne oraz okolicznościowe kantaty o popularnym charakterze, z motywami melodii ludowych (np. w oratorium Das Weltgericht), tworzone z myślą o koncertach publicznych, które zainicjował książę Fryderyk Franciszek I. Po przeniesieniu do Kopenhagi komponował utwory z tekstem niemieckim i duńskim, m.in. wydał 4 tomy Kompositioner for sangen og klaveret, przyczyniając się obok takich kompozytorów niemieckich, jak J.F. Reichardt, C.F. Zelter, J.A.P. Schulz do rozwoju pieśni solowej w XIX w. Tekst zarówno pod względem treści, jak i struktury wersyfikacyjnej był punktem wyjścia prostego (rzadziej kunsztownego) opracowania muzycznego, często o ludowej proweniencji, ze śpiewną melodyką, opartą na podstawowych odniesieniach harmonii funkcyjnej. Akompaniament, będący jedynie tłem, służy niekiedy do ilustracji muzycznej. Kompozytor podobnie potraktował materiał muzyczny w singspielu Selim og Mirza, z librettem w języku duńskim o tematyce orientalnej.

Znaczące miejsce w rozwoju duńskiej muzyki fortepianowej miała twórczość Hardenacka Otta Conrada Zincka na instrumenty klawiszowe. W jego sonatach kształtowanie formy opiera się na przetwarzaniu jednej myśli tematycznej (nie ma jeszcze zarysowanego dualizmu tematycznego), stosowaniu kontrastów rytmicznych, harmonicznych, fakturalnych oraz improwizacji. We wstępie do wydania 6 Clavier-Sonaten (1783) Hardenack Otto Conrad Zinck zwrócił uwagę na dzieła C.Ph.E. Bacha, J.Ph. Kirnbergera i prace teoretyczne F.W. Marpurga, które wskazały kierunek dla jego twórczości kompozytorskiej. Poetycka refleksyjność i pogłębienie wyrazu nasuwają skojarzenia z sentymentalizmem (empfindsamer Stil), charakterystycznym dla muzyki C.Ph.E. Bacha. Zbiór został bardzo pozytywnie oceniony przez krytykę. W późniejszych utworach wyczuwalne są wpływy J.H. Rollego i włoskiej maniery instrumentalnej, kompozytor na szerszą skalę stosował motywy zaczerpnięte z ludowej i popularnej muzyki duńskiej. Ornamentykę i przebiegi figuracyjne, typowe dla techniki klawesynowej, Hardenack Otto Conrad Zinck wzbogacał stopniowo środkami fortepianowymi (cieniowanie dynamiczne, wybrzmiewanie dźwięku), toteż jego utwory wprowadzane są z powodzeniem do współczesnej dydaktyki i koncertowego repertuaru pianistycznego.

Literatura: C.E Cramer, recenzja 6 Clavier-Sonaten, „Magazin der Musik” I, Hamburg 1783, przedr. Hildesheim 1976; O. Kade Die Musikalien-Sammlung des Grossherzoglichen Mecklenburg-Schweriner Fürstenhauses aus den letzten zwei Jahrhunderten, 2 t., Schwerin i Wismar 1893, przedr. Hildesheim 1974; C. Meyer Geschichte der Mecklenburg-Schweriner Hofkapelle, Schwerin 1913; E. Winckel Hardenack Otto Conrad Zincks klaversonater, „Dansk musiktidsskrift” XXVI, 1951; J. Mulvad Om nodematerialer fra Jonstrup Seminarium og deres anvendelse 1811–1851, „Dansk aarbog for musikforskning” XIII, 1982; H. Glahn Omkring Hardenack Otto Conrad Zincks koralbog 1801. Nogle tilføjelser til facsimileudgavens efterskrift, „Dansk kirkesang arsskrift” XXXVI, 1998/99; F. Seils Die Ludwigsluster Choralkantaten, w: Musik in Mecklenburg, materiały międzynarodowego kolokwium w Rostocku 24–27 IX 1997, red. K. Heller, H. Möller, A. Waczkat, Hildesheim 2000.