Vinaccesi [winaczcz´ɛzi], Vinacesi, Vinacese, Benedetto, *ok. 1666 Brescia, †25 XII 1719 Wenecja, włoski kompozytor. Muzyki uczył się prawdopodobnie u Pietro Pellego, kapelmistrza katedry w Brescii. W latach 1687–91 był kapelmistrzem Ferdynanda Gonzagi księcia Castiglione delle Stiviere; w latach 1698–1715 był chórmistrzem w Ospedaletto, a od 1704 do końca życia drugim organistą bazyliki S. Marco w Wenecji.
Vinaccesi był cenionym kompozytorem, o czym świadczy częste powierzanie mu kierowania oprawą muzyczną ważnych uroczystości w Wenecji. Uprawiał najważniejsze gatunki muzyczne swej epoki: opery, oratoria, kantaty, msze, motety, koncerty religijne, suity i sonaty. Zachowała się tylko mała część jego spuścizny kompozytorskiej, szacowanej na ponad 450 kompozycji. W pastorale Chi è causa del suo mal pianga, napisanym dla kardynała Pietro Ottoboniego, kompozytor umiejętnie różnicował wyraz dla potrzeb akcji scenicznej; solowe kantaty wyróżniają się wyeksponowanym czynnikiem wirtuozowskim i starannie wyważoną formą. W koncertach religijnych, ujętych często w formę da capo, Vinaccesi operował kunsztownym kontrapunktem, a w mszy i komplecie techniką polichóralną. Do niezwykle oryginalnych utworów należą sonaty da camera. Inaczej niż u Corellego są to rozbudowane, kilkunastoczęściowe cykle suitowe, w skład których wchodzą tak egzotyczne i nietypowe tańce, jak: taiheg, pira czy arcicorrente.
Literatura: V. Zacearia Benedetto Vinaccesi (Brescia 1670c.–Venezia 1719). Profilo bio-bibliografico, „Musica sacra” nowa seria, VII, Mediolan 1962; M. Talbot Benedetto Vinaccesi. A Musician in Brescia and Venice in the Age of Corelli, Oksford 1994; M. Talbot The Taiheg, the Pira, and Other Curiosities of. Benedetto Vinaccesi’s „Suonate da camera a tre op. 1”, „Music and Letters” LXXV, 1994; M. Talbot The Marcian Motets of Benedetto Vinaccesi w: Giovanni Legrenzi e la Cappella ducale di San Marco, red. F. Passadore, F. Rossi, Florencja 1994; M. Talbot The Taiheg, the Pira, and Other Curiosities of Benedetto Vinaccesis „Suonate da camera a tre”, op. 1, „Music & Letters” LXXV, 1994.
Kompozycje:
Instrumentalne:
Suonate da camera a tre op. 1, wyd. Wenecja 1687
Sfere armoniche overo sonate da chiesa [a tre] op. 2, wyd. Wenecja 1692 (zachowane tylko b.c.)
Suonate da camera a tre op. 4, zaginione
Wokalno-instrumentalne:
Il consiglio degl’amanti, overo cantate amorose a voce sola op. 3, wyd. Wenecja 1688, zaginione
Motetti a due e tre voci, wyd. Wenecja 1714
zachowane w rękopisach (głównie British Library w Londynie, Bibliothèque Nationale w Paryżu, Berlin, Staatsbibliothek zu Preussischer Kulturbesitz, Modena, Biblioteca Estense, Wenecja, Biblioteca Marciana):
msza, kompleta – na 8 głosów i instrumenty
2 motety na alt solo z instrumentami
8 kantat na głos solowy (S, A, B) z b.c.
oratoria:
Susanna, libretto G.B. Bettolino, wyk. Modena 1694
Gioseffo che interpreta i sogni, libretto G.B. Neri, wyk. Modena 1692, zaginione
Il cuor nello scrigno, libretto F. Arisi, wyk. Cremona 1696, zaginione
Li diecimila martiri, libretto A. Paolini, wyk. Brescia 1698, zaginione
Sceniczne:
Chi è causa del suo maipianga, pastorale, libretto G.B. Neri, wyst. Rzym 1697
L’innocenza giustificata, dramma per musica, libretto F. Sikani, wyst. Wenecja 1699
Gli amanti generosi, dramma per musica, libretto G.R Candi, wyst. Wenecja 1703, zaginione
Sfoghi di giubilo, serenata, libretto P. Robert, wyst. Wenecja 1704, zaginiona
Edycje:
8 kantat wyd. M. Talbot, Launton 2004
Sonate da camera a tre, due violini, violoncello e cembalo, 1687, wyd. A. Cassari, Lucca 2014
