Valentini, Giuseppe

Valentini Giuseppe, *14 XII 1681 Florencja, †XI 1753 Rzym, włoski skrzypek, kompozytor i poeta. W latach 1692–96 uczył się u G.B. Bononciniego w Rzymie. Od 1694 był skrzypkiem na dworze kardynała C. Colonny, a w latach 1702–07 w Accademia del Disegno di San Luca. W latach 1701–14 opublikował 7 zbiorów utworów instrumentalnych, a także sonety, zawierające informacje autobiograficzne. Jego protektorami byli w tym czasie m.in. książę Francesco Maria Ruspoli oraz kardynałowie P. Ottoboni i B. Pamphili. W latach 1710–27 był skrzypkiem i kompozytorem na dworze Michelangela Caetaniego, księcia Caserty (Kampania), tamże uczył m.in. P. Locatellego. Związany był jako skrzypek, kapelmistrz i kompozytor z wieloma kościołami w Rzymie: w latach 1710–41 S. Luigi dei Francesi, w latach 1711–26 S. Giacomo degli Spagnoli, w latach 1720–53 S. Giovanni dei Fiorentini, w latach 1727–50 S. Maria Maddalena, w latach 1737–52 S. Maria Maggiore, S. Lorenzo in Damaso. w latach 1720–49 działał w Coliegio Nazareno, gdzie w latach 1721–47 wykonano 6 jego kantat na święto Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Ceniony jako skrzypek i kompozytor, został członkiem rzymskiej Accademia dell’Arcadia (otrzymał pseudonim Euginaspe Leupinto). Pod koniec życia zaprzestał komponowania.

Twórczość Valentiniego obok typowych dla kompozytora-wirtuoza utworów instrumentalnych obejmowała też utwory wokalno-instrumentalne; większość tych kompozycji zaginęła. Zainteresowanie zachowaną spuścizną instrumentalną Valentiniego przypadło na lata 80. XX w. Stylistycznie kompozytor pozostawał pod wpływem przede wszystkim A. Corellego, jego twórczość wyróżnia natomiast oryginalność w zakresie traktowania harmonii. Od Corellego przejął Valentini również model konstrukcyjny w sonatach skrzypcowych i triowych. Prawdopodobnie jego zasługą jest zmiana proporcji brzmienia concertina i ripieni, polegająca na przesunięciu do zespołu solowego altówki, przypisywana F. Geminianiemu. Pod względem technicznym partie skrzypcowe w kompozycjach Valentiniego nie odzwierciedlają wysokiego poziomu jego gry na tym instrumencie.

Literatura: E. Careri Per un catalogo tematico delle opere di Giuseppe Valentini (1681–1753), „Studi musicali” XXIV, 1995; W. S. Newman The Sonata in the Baroque Era, Chapel Hill 1959, zrewid. ²1966, ⁴1983; M. Talbot A Rival of Corelli. The Violinist-Composer Giuseppe Valentini, w: Nuovissimi studi corelliani, księdze międzynarodowego kongresu w Fusignano 1980, red. P. Petrobelli i S. Durante, Florencja 1982; E. Careri Giuseppe Valentini (1681–1753). Documenti inediti, w: „Note d’archivio per la storia musicale” nowa seria V, 1987; E. Careri Le idee e gli allettamenti di Giuseppe Valentini tra bizzarria e tradizione oraz A. Pavanello I concerti con quattro violini obbligati di G. Valentini, G. Mossi e P.A. Locatelli, w: Italienische Instrumentalmusik des 18. Jahrhunderts, red. E. Careri i M. Engelhardt, «Analecta Musicologica» XXXII, Laaber 2002.