Stodart [st´odert] Robert, ochrzcz. 19 VII 1748 Walston (hrabstwo Lanarkshire w Szkocji), †10 III 1831 Edynburg, angielski budowniczy fortepianów. Praktykował w Dalkeith w Szkocji, następnie przeniósł się do Londynu, gdzie ok. 1772 zatrudnił się jako stroiciel w firmie J. Broadwooda. W latach 1773–1774 mieszkał w domu budowniczego klawesynów i fortepianów A. Backersa, gdzie również był stroicielem. W 1774 założył w Londynie własną wytwórnię fortepianów. Wraz z Broadwoodem i A. Backersem udoskonalił w 1777 mechanikę młoteczkową B. Cristoforiego, dając początek mechanice angielskiej. Także w 1777 opatentował instrument podwójny, złożony z fortepianu i klawesynu i zaopatrzony w system żaluzji; jeden pedał uruchamiał mechanizm klawesynu lub fortepianu, a drugi żaluzje; instrument posiadał również dwie dźwignie obsługujące rejestr 8- lub 4-stopowy (zachował się 1 egzemplarz w Waszyngtonie). Od ok. 1792 wytwórnię prowadzili jego bratankowie, Matthew (*1758) i William (1762–1838), a instrumenty były sygnowane Robertus Stodart et Co. W 1795 William opatentował pionowy fortepian-biblioteczkę, a w 1820 wprowadził metalowe wsporniki ramy (wynalezione przez jego pracowników J. Thoma i W. Allena), stabilizujące strój instrumentu; wynalazek był prezentowany na światowej wystawie w Londynie w 1851. W 1807 firma otrzymała przywilej produkcji instrumentów dla rodziny królewskiej i od tego czasu sygnowała swe instrumenty Makers to Her Majesties and Royal Family. Ok. 1797 Robert wycofał się z prowadzenia firmy i przeniósł do Edynburga, gdzie zmarł. W 1816 przeszła ona na własność Williama, który od 1825 kierował nią ze swoim synem Malcolmem (1794–1861) pod nazwą William Stodart & Son; zakończyła są działalność wraz ze śmiercią Malcolma. Pod koniec XVIII w. i na początku XIX w. firma Stodart należała, obok firm Broadwood i Longman & Broderip, do czołowych i najbardziej innowacyjnych producentów fortepianów w Anglii. Budowała cenione i kosztowne fortepiany skrzydłowe, pionowe i stołowe; zachowało się ok. 30 egzemplarzy, głównie w Wielkiej Brytanii.
Literatura: R.E.M. Harding The Piano-Forte. Its History Traced to the Great Exhibition of 1851, Cambridge 1933,21978; D. Wainwright Broadwood by Appointment: A History, London 1982; M.N. Clinkscale Makers of the Piano 1700–1820, Oxford 1993; L. Whitehead, J. Nex Keyboard Instrument Building in London and the Sun Insurance Records, 1775–87, „Early Music” XXX/1, 2002; M. Latcham Pianos and harpsichords for Their Majesties, „Early Music” XXXVI/3, 2008; Stodart Robert, „Boalch-Mould-Online”, https://boalch.org/instruments/makers.
