Serassi, rodzina włoskich budowniczych organów, działająca w latach 1720–1870 w Bergamo. Pracownię założył Giuseppe I (1693–1760), następnie przejęli ją jego synowie Andrea Luigi (1725–1799), który znacząco udoskonalił mechanikę instrumentów, oraz Giovanni Battista (1727–1808). Najwybitniejszym przedstawicielem rodu był syn Andrei Luigiego, Giuseppe II Antonio (*16 XI 1750 Bergamo, †19 II 1817 Bergamo), budowniczy blisko 350 instrumentów oraz autor pracy na temat organów z Como (Descrizione ed osservazioni pel nuovo organo posto nella chiesa del S.S. Crocifisso dell’ Annunziata di Como, Como 1808), katalogu zawierającego opis 345 instrumentów zbudowanych przez rodzinę Serassich (Catalogo degli organi fabbricati da Serassi di Bergamo, Bergamo 1815) oraz zarysu historii północnowłoskiego organmistrzostwa (Sugli organi, lettere a G.S. Mayr, P Bonfichi e C. Bigatti, Bergamo 1816, wyd. faksymilowe, red. O. Mischiati, Bolonia 1975). W wielkim stopniu przyczynił się do rozwoju budownictwa organowego dzięki wielu wynalazkom, m.in. podziemnej przekładni łączącej organy umieszczone w dwóch przeciwległych chórach w kościele Sant’Alessandro w Bergamo. Jego firmę przejął następnie syn Carlo I (1777–1849), prowadząc ją z braćmi (Andrea II, Alessandro, Giuseppe III, Giacomo, Ferdinando I) pod nazwą Fratelli Serassi. Zyskał ogromną renomę i otrzymywał liczne nagrody, a jego instrumenty stały się symbolem prestiżu kościołów zarówno w dużych miastach, jak i w mniejszych miejscowościach, od Piemontu po Korsykę i od Toskanii po Sycylię. Po jego śmierci firmę prowadził jego brat Giacomo (1790–1877), wspomagany przez bratanków (Giuseppe IV, Carlo II, Vittorio) oraz grupę wysoko wykwalifikowanych pracowników. Jednak w latach 70. XIX w. firma zaczęła borykać się z poważnym kryzysem. Ostatni przedstawiciel rodu, Ferdinando II (1832–1894) – syn Carla II – współpracował jeszcze z organmistrzem Casimiro Allierim na Sycylii, budując znakomite organy w Ragusie, Modicy i Chiaramonte Gulfi. Wraz z jego śmiercią firma zakończyła działalność, a w 1895 nazwisko słynnych budowniczych weszło do nazwy firmy organmistrzowskiej Locatellich z Bergamo (Successore alla vecchia ditta Fratelli Serassi). Ród Serassich stworzył największą i najbardziej znaczącą w XIX w. włoską firmę organmistrzowską, mającą w 1858 na swym koncie 654, a w 1868 aż 707 zbudowanych instrumentów. Serassi ściśle nawiązywali do XVI- wiecznej tradycji organmistrzowskiej, głównie lombardzkich organów C. Antegnatiego, kładąc nacisk na jasną barwę głosów i przestrzegając tradycyjnych metod budowy. Ich instrumenty, z 2 lub 3 manuałami (organo di risposta i organo eco), zachowały się w wielu miastach Lombardii i Piemontu – w Bergamo (w kościołach S. Alessandro in Colonna, 1782 oraz S. Anna in Borgo Palazzo, 1857), w Brescii (Duomo Vecchio, 1824, z piszczałkami Antegnatiego z 1538), w Colorno (w kościele S. Liborio, 1791), w Lodi (w katedrze, 1798 i 1837), w Madignano (1795), w Piacenzy (w kościele S. Maria di Campagna, 1838), w Pisogne (1856), w miejscowości Primulana k. Como (1858), we Florencji (w kościele S. Lorenzo, 1863) oraz w Tende we Francji (1807). Z myślą o instrumentach Serassich swoje utwory organowe komponowali m.in. F. Moretti (zwany Padre Davide da Bergamo, 1791–1863) oraz V. Petrali (1832–1889).
Literatura: W. Shewring Organs in Italy, „The Organ” XXXV, 1955–56 oraz XXXVI, 1956–57; R. Lunelli Der Orgelbau in Italien, Moguncja 1956; C. Traini Organari bergamaschi, Bergamo 1958; E. Meli La ricerca e la tutela degli organi storici ed artistici nella regione lombarda, „L’Organo” I, 1960; X. Sant L’organo Serassi della Collegiata di Tenda, „L’Organo” XII, 1974; O. Mischiati L’organo di Santa Maria di Campagna a Piacenza, Piacenza 1980; O. Mischiati L’organo Serassi della Chiesa di San Liborio a Colorno e il suo restauro, Parma 1985; G. Berbenni Lineamenti dell’organaria bergamasca dal secolo XV al secolo XVIII, Bergamo 1992; O. Mischiati Repertorio toponomastico dei cataloghi degli organari italiani 1587-1930, Bologna 1995; G. Berbenni I Serassi celeberrimi costruttori d’organi. Le vicende umane, patrimoniali e professionali, 4 t., Guastalla 2012; Biografia di Carlo Serassi, Celebre costruttore d’organi, 1849. Scritta da Giambattista Cremonesi, red. G. Berbenni, Guastalla 2013; G. Berbenni Catalogo degli organi Serassi, Ordinamento cronologico e aggiornamento (1722-1893), Guastalla 2014; G. Berbenni I rapporti tra Giovanni Simone Mayr e i celebri organari Serassi. Sue considerazioni sull’organo italiano, w: Simon Mayr, der bayerische Komponist im europäischen Kontext, red. F. Hauk, I. Winkler, München-Salzburg 2016.
