Zestawienie logotypów FERC, RP oraz UE

Schröter, Leonhard

Biogram i literatura

Schröter [szr’ö:ter], Schroeter, Leonhard, *ok. 1532 Torgau, †ok. 1601 Magdeburg, niemiecki kompozytor. W dzieciństwie pobierał nauki w szkołach w Torgau (jego nauczycielem był tam m.in. J. Walter), Annabergu i Miśni. Ok. 1561 został kantorem w Saafeld, a w 1576 w renomowanej szkole w Magdeburgu, gdzie pozostał do 1596. W latach 1571–73, gdy jako zwolennik F. Melanchtona został czasowo zwolniony ze stanowiska, był bibliotekarzem na dworze książęcym w Wolfenbüttel.

G. Hofmann dzieli kompozycje Schrötera na zawierające cantus firmus oraz swobodne. Do pierwszej grupy należą zarówno utwory w formie Tenorlied, z niekiedy ozdabianą i rytmizowaną melodią stałą w tenorze, jak i motety chorałowe w stylu niderlandzkim z imitacją fraz parafrazujących melodię chorału protestanckiego. W stylu swobodnym utrzymane są przede wszystkim kompozycje z obu ksiąg Cantiones suavissimae. Są to przeważnie utwory z łacińskim tekstem, o prostej harmonice i fakturze, zbliżone w stylu do włoskiej villanelli. Do najciekawszych utworów Schrötera należą wieloczęściowe opracowania niemieckich psalmów, w których różnicował liczbę głosów i technikę kompozytorską w poszczególnych częściach. Więcejgłosowe (6–8-głosowe) utwory Schrötera, w których często występuje podział na 2 chóry, są przeważnie homorytmiczne. Szczególnie w późnych kompozycjach Schrötera pojawiają się elementy malarstwa dźwiękowego.

Literatura: G. Hofmann Leonhard Schröter Ein lutherischer Kantor zu Magdeburg (1532–1601), Altdorf 1934; G. Hofmann Die freien Kompositionen Leonhard Schröters, „Zeitschrift für Musikwissenschaft” XVI, 1934–35; H. Haase Der erste herzogliche Bibliothekar, ein Musiker. Bemerkungen über den Kantor und Komponisten Leonhard Schröter, „Wolfenbütteler Beiträge” I, 1972.

Kompozycje i edycje

Kompozycje:

55 pieśni religijnych, 4–7-głosowych, wyd. Wittenberga 1562 (unikat kompletu głównie bez karty tytułowej zachowany w bibliotece uniwersyteckiej we Wrocławiu)

Cantiones suavissimae…, ks. 1: 16 utworów 4-głosowych (zawiera także 9 utworów innych kompozytorów), wyd. Erfurt b.r. (przedmowa datowana 28 X 1575), ks. 2: 25 utworów 4-głosowych, wyd. Erfurt 1580 (zachowany A, unikat w bibliotece uniwersyteckiej w Toruniu, nie zawiera nazwiska kompozytora)

Der schöne Lobgesang Te Deum… na 2 chóry 4-głosowe, wyd. Magdeburg 1576

Der Zwölffte und vier und zwantzigste Psalm Davids Sampt (…) Erhalt uns Herr…, 3 wieloczęściowe utwory 4–8-głosowe, wyd. Magdeburg 1576

Ein Hochzeit Gesang (…) Galli Dressleri…, 5-głosowy, wyd. Magdeburg 1577

Canticum (…) Te Deum laudamus…, 8-głosowe, wyd. Magdeburg 1584 (zachowane SAB)

Newe Weinacht Liedlein…, 16 utworów 4- i 8-głosowych, wyd. Helmstedt 1586–87

Epithalamion, wyd. Magdeburg 1587

Epithalamii cantilena, wyd. Magdeburg 1587

Hymni sacri, 28 utworów 4–6-głosowych, wyd. Erfurt 1587

Ostergesenge lateinisch und teutsch, 4–6- i 8-głosowe, wyd. Magdeburg 1590 (zachowany T)

6 pieśni do dramatu szkolnego Tobias, wyd. Magdeburg 1576

motet 5-głosowy Homo quidam w drukowanej tabulaturze organowej, wyd. Magdeburg 1583 i w rękopisie m.in. z 1575

ponad 150 utworów religijnych z tekstami łacińskimi i niemieckiego zachowanych w rękopisach m.in. w Berlinie, Dreźnie, Augsburgu i Zwickau

 

Edycje:

Neue Weinachtliedlein, wyd. B. Engelke, Lipsk 1914, 31953

Hymni sacri, wyd. S. Gissel, w: Untersuchungen zur mehrstimmigen protestantischen Hymnenkomposition in Deutschland um 1600, t. 2, Kassel 1983

niemieckie Te Deum, wyd. O. Kade, w: A.W. Ambros Geschichte der Musik, t. V, Lipsk zmienione 31911

6 pieśni z komedii Tobias, wyd. R. von Liliencron, w: Die Chorgesänge des leteinisch-deutschen Schuldramas, „Vierteljahrsschrift für Musikwissenschaft” VI, 1890

Psalm 127 z autografu w Zwickau (2 chóry 4-głosowe), wyd. G. Hofmann, «Chorarchiv» I, Kassel 1933, 31953