Schop, Johann

Schop [szop] Johann, *ok. 1590 Hamburg, †1667 Hamburg, niemiecki kompozytor i instrumentalista. W 1614 został przyjęty do kapeli dworskiej w Wolfenbüttel, gdzie dał się poznać jako lutnista, kornecista, puzonista i wybitny skrzypek. Od 1615 był muzykiem w kapeli króla duńskiego Krystiana IV w Kopenhadze, skąd w 1619 uciekł przed zarazą razem z angielskim wiolistą Williamem Bradem. W 1621 otrzymał dobrze płatną posadę skrzypka miasta Hamburga i kierownika miejscowej Ratsmusik z prawem do wyjazdów koncertowych. W 1634 razem z H. Schützem i H. Albertem grał podczas uroczystości weselnych księcia Krystiana w Kopenhadze, wygrywając we współzawodnictwie z francuskim skrzypkiem Jacquesem Foucartem. Mimo prób pozyskania go dla kapeli duńskiej, Schop do śmierci był skrzypkiem miejskim w Hamburgu i centralną postacią życia muzycznego tego miasta. Jego syn Johann Schop II (1626–po 1670) był wiolistą dworu w Schwerinie, zaś Albert Schop (1632–po 1667) – organistą w Güstrow.

Schop był jednym z pierwszych kompozytorów niemieckiej muzyki skrzypcowej. W jego kompozycjach instrumentalnych widać wpływy wiolistów angielskich (W. Brade’a i Th. Simpsona) i skrzypków włoskich działających w Niemczech (C. Fariny i B. Mariniego). Jego kompozycje taneczne wydawano jeszcze nie w postaci suit, jak to miało miejsce u J. Rosenmüllera, lecz w osobnych grupach według gatunków i liczby głosów. W kompozycjach religijnych stosował technikę koncertującą (Geistliche Konzerte) i chorałową (Choral Konzerte) wykorzystując doświadczenia H. Schütza i M. Praetoriusa; wprowadzał tam również samodzielne partie instrumentalne. Razem z Th. Selle zapoczątkował hamburską szkołę pieśni solowej z basso continuo; jego pieśni do tekstów J. Rista (np. Lasset uns den Herren preisen; Wach auf, mein Geist, erhebe dich; O Ewigkeit, du Donnerwort) długo pozostawały w repertuarze muzyki protestanckiej. Wielogłosowe pieśni weselne do tekstów religijnych i świeckich zbudowane są podobnie jak koncerty kościelne.

Literatura: A. Moser Johann Schop als Violinkomponist, w ks. pamiątkowej H. Kretzschmara, Lipsk 1918; T. Baranowa Rękopiśmienna tabulatura lutniowa ze zbiorów Biblioteki Akademii Nauk ZSSR w Leningradzie, „Muzyka” 1989 nr 34; F. van Ingen Philipp von Zesen und die Komponisten seiner Lieder w: Studien zum deutschen weltlichen Kunstlied des 17. und 18. Jahrhunderts, red. G. Busch, A. Harper, Amsterdam 1992; T. Synofzik Eine unbeachtete Quelle zur Claviermusik des 17. Jahrhunderts aus der Sammlung Wagener, „Revue belge de musicologie” LIII, 1999; A. Spohr Wind instruments in the Anglo-German consort repertoire, ca. 1630–40: A survey of music by Johann Schop and Nikolaus Bleyer, „Historic Brass Society journal” XVI, 2004; W. Jarecki Neues aus dem Leben des Komponisten Johann Schop (†1667), „Die Musikforschung” LX, 2009.