Schenck [szeŋk], Schenk, Johannes, Johann, Johan, Jan, *ochrzcz. 3 VI 1660 Amsterdam, †po 1712, niderlandzki kompozytor i gambista niemieckiego pochodzenia. Możliwe, że uczył się u jednego z wiolistów angielskich przebywających na emigracji (Daniela Norcombe’a, Henry Butlera lub Williama Younga). Ok. 1696 został kameralistą na dworze elektora Johanna Wilhelma II w Düsseldorfie, w 1710 objął tam dodatkowo stanowisko radcy dworskiego. Być może pozostawał na służbie elektora do 1716. Mimo tego stale utrzymywał kontakty z Amsterdamem, gdzie z pomocą miejscowego patrycjatu wydał wszystkie swe dzieła. Był jednym z najwybitniejszych kompozytorów niderlandzkich 2. połowy XVII w., jego grę na wioli da gamba opiewali ówcześni poeci i wytrawni melomani.
Główny nurt twórczości Schencka stanowi muzyka na wiolę da gamba. Jego kompozycje wymagają wirtuozowskiej techniki (szczególnie op. 2, 6 i 9); są też przykładem wpływów różnych stylów narodowych: od muzyki wiolistów angielskich (op. 2), skrzypków niemieckich (op. 2) i włoskich (op. 6, 9) po gambistów francuskich (op. 6). Do najbardziej wyrafinowanych utworów Schencka należą sonaty z L’echo du Danube. Zbiór Le nymphe di Rheno na 2 wiole da gamba nie stawia przed wykonawcą dużych wymagań technicznych – służył prawdopodobnie za podręcznik do lekcji dawanych przez Schencka jego uczniowi, elektorowi Johannowi Wilhelmowi II, któremu dzieło jest dedykowane. Wyjątkową pozycją w dorobku Schencka jest op. 7, gdzie solistą jest skrzypek, nie gambista; skrzypcowa technika akordowa zdradza tu wpływy szkoły niemieckiej (H.I.F. Bibera i J.J. Walthera).
Schenck przyczynił się do rozwoju muzyki tworzonej do tekstów w języku niderlandzkim za sprawą swego op. 1, w którym znalazły się utwory z opery Bacchus, Ceres en Venus do słów Goverta Bidloo, oraz dwóch zbiorów zawierających pieśni religijne i świeckie na 1–2 głosy i basso continuo.
Literatura: K.H. Pauls Der kurpfälzische Kammermusikus Johannes Schenck, „Die Musikforschung” XV, 1962 i XIX, 1966; S. Luttman The Music of Johannes Schenck. Some Observations, „Journal of the Viola Da Gamba Society of America” XVIII, 1981; P. Dirksen Johannes Schenck w: Het honderd componisten boek: Nederlandse muziek van Albicastro tot Zweers, red. P.-U. Hiu, J. van der Klis, Hilversum 1997; L.P. Grijp Zonder Spys en Wyn, kan geen liefde zyn: De eerste Nederlandse opera die op de planken kwam, „Tijdschrift oude muziek” XXI, 2006; H. Reiners Auf der Suche nach Johann Schenck: Eine nachträgliche Reverenz zum 350. Geburtstag, „Jahrbuch des Staatlichen Instituts für Musikforschung Preußischer Kulturbesitz” XLIII, Berlin 2011; H. Reiners Ein Johannes Schenck wird leicht vermißt…: Nachforschungen zu Schenck in Düsseldorf w: Repertoire, Instrumente und Bauweise der Viola da gamba, red. Ch. Philipsen, U. Omonsky, M. Lustig, Augsburg 2016.
