Sales, Pietro Pompeo

Sales, de Sala, Pietro Pompeo, *1729 Brescia, †21 XI 1797 Hanau, włoski kompozytor. Studiował na uniwersytecie w Innsbrucku; na zamówienie jezuitów napisał szkolny dramat Massanissa (wyst. 1752). W 1754 został dyrygentem włoskiego zespołu operowego, z którym wyruszył na tournée, dając przedstawienia m.in. w Kolonii, Brukseli i Lille. W latach 1756–68 był kapelmistrzem na dworze księcia Józefa I, landgrafa von Hesse-Darmstadt, biskupa Augsburga. W 1758 został członkiem Accademia Filarmonica w Bolonii. Wiele podróżował, dyrygując własnymi dziełami, m.in. w Mannheimie (1762) i Padwie (Antigona in Tebe, wyst. 1767, zaginione). W 1768 udał się do Ehrenbreitstein k. Koblencji na dwór elektorski księcia Clemensa Wenzeslausa, arcybiskupa Trewiru i biskupa Augsburga (następcy Józefa I), gdzie kierował orkiestrą dworską, choć oficjalnie dopiero w 1787 został mianowany kapelmistrzem. Komponował również opery dla dworu w Monachium (Le nozze di Amore e di Norizia, Antigono, Achille in Sciro). W 1776 występował jako gambista w Londynie, w 1777 dyrygował pasją Heu quid egisti we Frankfurcie. W 1786 wraz z dworem elektorskim przeniósł się do Koblencji, opuszczając swoją siedzibę trzykrotnie (1792, 1794 i 1797) w czasie rozruchów wojennych, związanych z rewolucją francuską.

Sales był cenionym kompozytorem; w jego włoskim stylu niemieccy melomani wyczuwali wpływy własnej, rodzimej muzyki. Wiele utworów Salesa zaginęło, a brak wydań uniemożliwił ich szersze rozpowszechnienie. W repertuarze koncertowym często powracały oratoria Salesa, spośród których La Betulia liberata uważano za jedną z najwybitniejszych kompozycji w tym gatunku.

Literatura: K. Böhmer „Lichter Ideenwurf und Wärme des Herzens”. Pietro Pompeo Sales (1729–1797) zum 200. Todestag, „Concerto” nr 124, 1997.