Roeser, Valentin

Roeser [rʹö:z^er] Valentin, *ok. 1735 Niemcy, †prawdopodobnie 1782 Paryż, niemiecki kompozytor i klarnecista. Przypuszczenia H. Riemanna, że Roeser był uczniem J. Stamitza nie znalazły potwierdzenia w dokumentach źródłowych. Roeser przebywał w Paryżu od 1754 lub 1755, występując początkowo jako kameralista, następnie działał głównie jako pedagog, kompozytor i teoretyk, którego nazwisko często pojawiało się na łamach prasy i w katalogach wydawniczych obok takich twórców francuskich, jak F.-A. Philidor, F.-J. Gossec, A.-E.-M. Grétry i H.J. Rigel. Jego Six sonates à trois ou à tout l’orchestre op. 1, dedykowane księciu Monako, opublikowano w 1762 w Paryżu. W 1764 Roeser rozpoczął tworzenie serii dzieł dydaktycznych, wydając Essai d’instruction à l’usage de ceux qui composent pour la clarinette et le cor, uznany za pierwszy traktat o instrumentacji. Dokonał także francuskich przekładów Die Kunst das Clavier zu spielen F.W. Marpurga, opublikowanych anonimowo pt. L’art de toucher le clavecin selon la manière perfectionnée des modernes (Paryż 1764) oraz Versuch einer gründlichen Violinschule L. Mozarta, wydanego pt. Méthode raisonnée pour apprendre à jouer du violon (Paryż 1770), do którego dołączył 13 własnych utworów (12 duetów i 1 kaprys). W 1766 Roeser otrzymał tytuł virtuoso di camera księcia Monako; a w 1769 jego mecenasem został książę Orleanu.

Symfoniczna twórczość Roesera, utrzymana początkowo w stylu wczesnej szkoły mannheimskiej i pozostająca pod wpływem muzyki J. Stamitza (4-częściowa forma utworów op. 1 i op. 4), po 1766 stopniowo ulegała transformacji w kierunku stylu muzyki francuskiej i formy 3-częściowej. Roeser skomponował wiele utworów kameralnych (zwykle o budowie 2-częściowej), solowych oraz dokonał licznych transkrypcji i opracowań na orkiestrę, fortepian, głos z towarzyszeniem fortepianu oraz na instrumenty dęte drewniane. Operował rzetelnym rzemiosłem kompozytorskim, ale w dużej mierze opierał się na stereotypach. Był cenionym autorem szkół gry, m.in. na flecie poprzecznym, oboju, fagocie, serpencie, a szczególnie klarnecie (w Gamme de la clarinette jako pierwszy opublikował technikę palcowania na ten instrument). Szczególnie cenne są prace translatorskie Roesera. Jego tłumaczenia na język francuski traktatów L. Mozarta i F.W. Marpurga przyczyniły się do przeniesienia niemieckiego stylu muzycznego na grunt francuski.

Literatura: B.S. Brook La symphonie française dans la seconde moitié du XVIII^e siècle, 3 t., Paryż 1962; A.R. Rice Clarinet Fingering Charts, 1732–1816, „The Galpin Society Journal” XXXVII, 1984; Foreign Composers in France, red. R.J. Viano, «The Symphony 1720–1840» seria D, II, Nowy Jork 1984; A.R. Rice The Baroque Clarinet, Oksford 1992.