Raguenet, François

Raguenet [ragnʹe] François, abbé, *ok. 1660 Rouen, †ok. 1722, francuski pisarz, duchowny. W 1689 został nagrodzony przez Académie Française (prix d’éloquence). Znany jako autor zbioru nowel (2 tomy), pisał również prace z zakresu biblistyki, historii i archeologii. W końcu lat 90. przebywał w Rzymie, był entuzjastą muzyki włoskiej, szczególnie operowej, której pochwałę opublikował w 1702 w pracy Parallèle des italiens et des françois…. Polemikę z Raguenetem podjął J.L. Le Cerf de la Viéville, broniąc muzyki francuskiej (1704, Comparaison de la musique italienne et de la musique françoise, część 1). Zaatakowany Raguenet opublikował obronę Parallèle… (1705, Défense du Parallèle…), na którą Le Cerf odpowiedział w 2. części Comparaison… (1705, Réponse à la Défense du Parallèle). Raguenet wycofał się z prowadzenia dalej sporu, natomiast podjął go wspierający Ragueneta dziennikarz N. de Boisregard Andry.

Wartościujące porównania odrębności włoskiego i francuskiego języka muzycznego pojawiają się w pismach francuskich teoretyków muzycznych, muzyków i pisarzy już w 1. połowie XVII w. (m.in. M. Mersenne’a, A. Maugarsa, Ch. Saint-Evremonda). W XVIII w. temat ten stał się we Francji przedmiotem często bardzo ostrych sporów między stronnikami opery włoskiej i zwolennikami opery francuskiej. Do historii muzyki francuskiej przeszły zwłaszcza trzy tego rodzaju polemiki: między Raguenetem i J.L. Le Cerfem de la Viéville (1702–05), która miała swój dalszy ciąg w słynnej querelle des bouffons (1752–54) oraz prowadzony w latach 80. spór piccinnistów, zwolenników opery włoskiej z gluckistami, zwolennikami opery francuskiej, którzy za kontynuatora jej tradycji uznali Glucka.

W Parallèle…, wydanej wkrótce po powrocie z Włoch, Raguenet starał się zachować postawę obiektywną. Poddał analizie podstawowe współczynniki muzyczno-dramatyczne formy opery oraz elementy wizualne dopełniające jej sceniczną prezentację (scenografia, kostium, maszyneria do efektów specjalnych). Uznał wysoki poziom francuskiej twórczości muzyczno-scenicznej, który zawdzięczała ona Lully’emu, końcowa ocena wypadła jednak na korzyść opery włoskiej. Skromna broszurka Ragueneta stała się nie tylko przedmiotem publicznej dyskusji, ale wzbudziła również zainteresowanie zagranicznych autorytetów (Mattheson, Marpurg) i była wielokrotnie wydawana, także w przekładach poza granicami Francji. Mimo iż spór Ragueneta z Le Cerfem koncentrował się wokół Lully’ego, przewijały się w nim ważne wątki dotyczące granic ekspresji muzycznej w związkach ze słowem i akcją dramatyczną oraz możliwości muzyki w ramach teorii naśladownictwa natury. Oba zagadnienia wiązały się z określeniem specyfiki muzyki oraz stopnia jej autonomiczności, a w konsekwencji – statusu muzyki czysto instrumentalnej. Pisma Ragueneta stanowią istotny przyczynek zarówno do studiów z zakresu estetyki muzycznej tego czasu, jak i kulturowego znaczenia opery w XVIII wieku.