Radesca, Enrico

Radesca [rad´eska] Enrico Antonio, zw. Radesca di Foggia, *1574, Foggia, †ok. 20 IX 1625 Turyn, włoski kompozytor i organista. Po służbie wojskowej w Dalmacji przeniósł się w 1597 do Piemontu, gdzie pracował jako muzyk w Vercelli. Od 1601 działał w Turynie: w latach 1601–10 był muzykiem na dworze Don Amadea, brata księcia sabaudzkiego, od ok. 1604 – jednocześnie jako organista tamtejszej katedry, w 1610 przyjęto go do zespołu kameralistów kapeli dworskiej księcia Sabaudii Carla Emanuele I, a w 1615 został kapelmistrzem dworu i katedry. Był cenionym kompozytorem dworu sabaudzkiego, jego canzonetty cieszyły się dużym uznaniem m.in. A. Banchieriego (por. Barca di Venetia per Padova, Wenecja 1605); wiele druków Radeski kilkakrotnie wznawiano.

Twórczość Radeski jest typowym przykładem ewolucji stylistycznej, dokonującej się na przełomie XVI i XVII w. Najwcześniejszy zbiór Thesoro amoroso zawiera jeszcze kompozycje a cappella, następne księgi canzonett, jak i koncertów religijnych zaopatrzone są w akompaniament – przeważnie typu basso seguente – grany na chitarrone, szpinecie (canzonetty) lub organach (koncerty). Partie realnego basso continuo posiadają dopiero utwory wydane po 1617. W ostatnich zbiorach Radesca zamieścił swe pierwsze utwory monodyczne, w niektórych zauważyć można wpływy G. Cacciniego.

Trzon twórczości Radeski stanowi muzyka świecka, często przeznaczona na uroczystości dworskie i przedstawienia. Jego canzonetty, madrygały i arie cechuje żywa i pogodna melodyka z przewagą diatoniki. Umiejętne zestawianie odcinków homorytmicznych z prostymi imitacyjnymi oraz stosowanie kontrastów metrycznych stanowi o dużej atrakcyjności tych utworów. Zbiory z muzyką religijną zachowane są niekompletnie, nie jest możliwa zatem ich pełna ocena. Radesca należy do jednych z pierwszych twórców małego religijnego concertato.

Literatura: J. Whenham Duet and Dialogue in the Age of Monteverdi, Ann Arbor 1982; R. Moffa Enrico Antonio Radesca c. 1570–1625, maestro di cappella di Carlo Emanuele I di Savoia. Precisazioni biografiche e catalogo delle opere a stampa oraz Una raccolta sconosciuta di Enrico Antonio Radesca. Precisazione al catalogo delle opere, „Note d’archivio per la storia musicale”, nowa seria, IV, 1986, V, 1987; R. Moffa Le opere di Enrico Radesca, maestro di appella di Carlo Emanuele I di Savoia w: Politica e cultura nell’eta di Carlo Emanuele I: Torino, Parigi, Madrid, red. C. Rosso, S. Mamino, M. Masoero, Florencja 1999; F. Cotticelli Forme della poesia per musica di Radesca; D. Fabris Enciro Radesca e i musicisti nati in Puglia; M. Giuliani Il Quinto libro delle canzonette, madrigali e arie di Radesca e le raccolte devozionali di vari autori nell’epoca della controriforma; R. Moffa L’attività e la produzione di Radesca nel contesto torinese del primo Seicento oraz A. Ruscillo La famiglia Radesca a Foggia w: Enrico Radesca di Foggia e il suo tempo, red. F. Seller, Lucca 2001.