Puschman, Adam

Puschman [p´usz~] Adam Zacharias, *1532 Zgorzelec, †4 IV 1600 Wrocław, niemiecki meistersinger. W rodzinnym mieście uczył się fachu krawieckiego, a następnie wyruszył na wędrówkę po południowych Niemczech, odwiedzając m.in. Augsburg i Norymbergę (ok. 1556–60), gdzie w tajniki meistergesangu wprowadzał go Hans Sachs. Po powrocie do Zgorzelca pracował jako nauczyciel, m.in. w założonym w 1565 gimnazjum. W 1578 przeniósł się do Wrocławia. Twórczość Puschmana obejmuje 37 modelowych melodii dla kontrafaktur (Töne) oraz 180 utworów poetyckich. 7 pieśni wprowadził także do swojej Comedie von dem frumen Patriarchen Jacob und seinem sone Joseph und seinen Brudern (wyst. Wrocław 1583). Sporządzony przezeń w latach 1584–88 Singebuch (rękopis zaginiony podczas II wojny światowej) zawierał 350 melodii i był jedną z największych antologii twórczości meistersingerów. W zbiorze tym Puschman zamieścił również utwory mistrzów starszej generacji (m.in. Walthera von der Vogelweide) oraz swój traktat Grunttlicher Bericht des deutschen Meister Gesanges (zwany Tabulatur). W rozprawie tej, wydanej także drukiem (Zgorzelec 1571, zrewid. i poszerz. Wrocław ²1584, ³1596, wyd. 3 unikat, Wrocław, Biblioteka Uniwersytecka), przedstawił reguły wersyfikacji, rymowania i metryki meistergesangu. O praktycznym zastosowaniu traktatu podczas turniejów poetyckich może świadczyć zamieszczenie w nim rozdziału z listą karnych punktów za różnego rodzaju uchybienia wiersza.

Literatura: R. Hahn „Die löbliche Kunst”. Studien zu Dichtung und Poetik des späten Meistergesangs am Beispiel Aadam Puschmans (1532–1600), Wrocław 1984; Repertorium der Sangsprüche und Meisterlieder des 12. bis 18. Jahrhunderts, wyd. H. Brunner, B. Wachinger, Tübingen 1988; A. Wolański Z tradycji śląskiego śpiewu turniejowego. O meistersingerze z Wrocławia Adamie Puschmanie, «Zeszyty Naukowe Akademii Muzycznej we Wrocławiu» nr 70, 1997; R. Hahn Meistersinger in Schlesien, w: Oberschlesische Dichter und Gelehrte vom Humanismus bis zum Barock, red. G. Kosellek, Bielefeld 2000; A. Scott Die Meistersinger von Breslau: Adam Puschman and the Breslau Meistersingerordnung of 1598, w: Performance practice: Issues and approaches, red. T.D. Watkins, Ann Arbor 2009; T. Napp Transferprozesse zwischen Görlitz und Breslau am Beispiel des Meistergesangs im ausgehenden 16. Jahrhundert w: The musical culture of Silesia before 1742: New contexts, new perspectives, red. R. Pośpiech i in. (Eastern European studies in musicology I), Frankfurt n. Menem 2013.