Pujol, Juan

Pujol [puch´ol] Juan Pablo, ochrzczony 18 VI 1570 Matarò (k. Barcelony), †17 V 1626 Barcelona, hiszpański kompozytor i organista. Po studiach muzycznych w Barcelonie został w III 1593 asystentem kapelmistrza tamtejszej katedry, jesienią tego roku kapelmistrzem katedry w Tarragonie, a w latach 1596–1612 pełnił tę funkcję w kościele Nuestra Señora del Pilar w Saragossie. W 1600 przyjął święcenia kapłańskie, od 1612 do końca życia był kapelmistrzem katedry w Barcelonie.

Pujol, obdarzony wielką łatwością komponowania, należy do najwybitniejszych kompozytorów hiszpańskich przełomu XVI i XVII w. Najwięcej dzieł pochodzi z czasów jego działalności kapelmistrzowskiej w katedrze w Barcelonie. Główny nurt twórczości Pujola stanowi muzyka religijna; był on jednym z pierwszych kompozytorów hiszpańskich, którzy na szeroką skalę posługiwali się techniką polichóralną, nie stosował jednak basso continuo. Dwuchórowe msze należą do jego najwybitniejszych dzieł, łączył w nich pełnobrzmieniową harmonię fragmentów akordowych z bogatym kontrapunktem części polifonicznych; mimo zachowawczego, lecz zarazem wyrafinowanego kontrapunktu żywa rytmika nadaje tym utworom energię i wigor. Pujol wyraźnie dążył do udramatyzowania przebiegu muzycznego, tekst liturgiczny oddawany jest z mniejszym pietyzmem niż u innych twórców hiszpańskich tego okresu, co powodowało deprecjonowanie jego twórczości przez niektórych muzykologów hiszpańskich. We wszystkich kompozycjach religijnych Pujol wykorzystywał chorałowe cantus firmi – jako podstawę całej kompozycji albo tylko jej fragmentów. Psalmy 4-głosowe charakteryzuje bogata inwencja w zakresie wariacyjnego traktowania psalmowego cantus firmus. Świecka twórczość Pujola ogranicza się do utworów pieśniowych z tekstem hiszpańskim i katalońskim, jest typowym przykładem tego typu repertuaru, jaki powstawał na początku XVII wieku.

Literatura: J. Pavía i Simó Nuevos datos para la biografía de Juan Pujol, „Anuario musical” XXVIII/XXIX, 1973/74; M. Lambea Castro La obra musical de Juan Pablo Pujol sobre textos en castellano, „Anuario musical” XLIV, 1989; F. Bonastre i Bertran, F. Costa, F. Cortès i Mir  Joan Pau Pujol: La música d’una época, Barcelona 1994; J.M. Gregori Música y símbolo en la obra litúrgica de Juan Pujol (1570–1626), „Cuadernos de Arte de la Universidad de Granada” XXVI, 1995; M. Lambea Castro Los villancicos de Joan Pau Pujol (1570–1626): Contribución al estudio del villancico en Cataluña, en el primer tercio del siglo XVII, „Revista de musicologia” XXII, 1999; M. Lambea Castro Los villancicos de Joan Pau Pujol (1570–1626): Contribución al estudio del villancico en Cataluña, „Revista catalana de musicologia” I, 2001; C. Álvarez Escandell El cantoral E-Zac, C-3 Ms 18 de Zaragoza, con obras de Morales, Guerrero, Victoria, Pujol y Berges: Nuevas aportaciones a la vida y obra de Joan Pujol, „Cuadernos de investigación musical” XIV, 2022.