Prioris, Denis

Prioris, Prieur, Denis, Dionisius (nie Johannes), †koniec 1514 lub początek 1515, francuski duchowny, śpiewak i kompozytor. Większość znanych do niedawna dokumentów i atrybucji w źródłach wymienia jedynie nazwisko kompozytora. Imię Johannes pojawiające się w dwóch kopiach mszy De angelis, które uznawano długo za imię Priorisa jest prawdopodobnie mylne, a kompozytora należy utożsamić z Denisem Prieur, który od 1491 był śpiewakiem w kapeli Ludwika II, księcia Orleanu (przyszłego króla Ludwika XII) i który w 1497 już jako „magister cappellae ducis” uzyskał kanonikat kolegiaty Saint-Saveur w Blois. W późniejszych dokumentach kapituły w Blois (1503–1507) Dionisius Prior (Prieur) określany jest również jako mistrz kapeli królewskiej. Nie pochodził, jak niegdyś przypuszczano, z okolic Brukseli, ani nie działał w Italii. Posiadał kilka prebend w kościołach w środkowej Francji, gdzie najprawdopodobniej się urodził. Żył jeszcze w sierpniu 1514, ale dokument z V 1515 mianujący jego następcę na probostwie w St. Denis w Ambroise, wspomina go jako zmarłego.

Twórczość Priorisa cieszyła się znacznym uznaniem, o czym świadczą niezwykle liczne kopie jego utworów oraz wzmianki w dziełach m.in. G. Crétina, E. d’Amervala i F. Rabelais’go, którzy wymieniają go wśród najznakomitszych mistrzów przełomu XV i XVI w. Msze Priorisa, spośród których największą popularność zyskało opracowanie requiem, oparte są na cantus firmus zaczerpniętym z chorału lub chansons, czasami w połączeniu z techniką parodiowaną (Missa „Tant bel”). Zarówno w mszach (Missa de Angelis, Requiem), jak i w motetach materiał motywiczny śpiewów liturgicznych bywa parafrazowany we wszystkich głosach. W utworach religijnych dominuje układ 4-głosowy, urozmaicany czasem przez dłuższe partie 2-głosowe (Si ambulem z mszy za zmarłych) i imitacje par głosów. Większa obsada jest zazwyczaj spowodowana zastosowaniem kanonu (potrójnego w 6-głosowym Da pacem, a nawet poczwórnego w 8-głosowym Ave Maria). Chansons Priorisa (także rzadko spotykane hybrydy chanson i motetu) mają przeważnie formę rondeau. Wszystkie, oprócz 5-głosowej Entré je suis, utrzymane są w konserwatywnej fakturze 3-głosowej z instrumentalnym kontratenorem oraz dwoma głosami wokalnymi, w których sporadycznie pojawiają się imitacje. Opracowanie strambotta zachowało się w wersji 3- oraz 4-głosowej i niewykluczone, że Prioris jest autorem jedynie dodanej partii.

Literatura: Th. Dumitrescu Who Was „Prioris”? A Royal Composer Recovered, „Journal of the American Musicological Society”, 2012 nr 1.