Paszkiewicz, Wasilij

Paszkiewicz Wasilij Aleksiejewicz, *ok. 1742, †20 (9) III 1797 Petersburg, rosyjski kompozytor i skrzypek. Przez całe życie związany był z Petersburgiem. Od 1756 śpiewał w chórze dworskim, od 1763 był skrzypkiem orkiestry dworskiej Katarzyny II, jednocześnie w latach 1773–74 uczył śpiewu w Akademii Sztuk. W latach 1779–83 Paszkiewicz współpracował jako dyrygent z teatrem K. Knippera, gdzie wystawiano jego opery. W 1783 ponownie zatrudniony na dworze Katarzyny II jako skrzypek orkiestry, w 1789 koncertmistrz. W latach 90. należał do grupy najlepiej uposażonych muzyków; w 1796 po wstąpieniu na tron Pawła I został zdymisjonowany i pozbawiony jakiegokolwiek uposażenia.

Paszkiewicz należy do pierwszych, obok J.I. Fomina, kompozytorów rosyjskiej opery komicznej. Nawiązywał do wzorów opery francuskiej i włoskiej, zachowując jednak własny, indywidualny styl. Jako jeden z pierwszych rosyjskich twórców umiejętnie podkreślał muzyką koloryt lokalny, sceny obyczajowe (targ w Kak pożywiosz…), sięgał do rodzimego folkloru (wieczór panieński w Kak pożywiosz…, pieśń Kałmuków w Fiewieju będąca pierwszą ilustracją muzyczną wschodniej Rosji). W jego operach dominują partie ansamblowe (tercet Marły, Prołaza i Skriagina w Skupoj), w których trafna muzyczna charakterystyka zróżnicowanych psychologicznie postaci ujawnia talent kompozytora i decyduje o sile muzycznej dramaturgii.

Kak pożywiosz… uważa się za pierwszą operę rosyjską, z oryginalnym librettem i muzyką rosyjskiego kompozytora. Obecnie znana jest jedynie 2. redakcja tej opery autorstwa Paszkiewicza; przez wiele lat muzykę 1. wersji przypisywano autorowi libretta M. Matinskiemu. Według ostatnich badań muzykologicznych muzykę 1. wersji napisał jednak Paszkiewicz lub co najmniej nadzorował umuzycznienie libretta (jeśli przyjąć, że mógł to być rozpowszechniony wówczas rodzaj opery z muzyką popularną, ludową, taneczną, dobraną do oryginalnego libretta na potrzeby wystawienia).

Literatura: J. Kiełdysz Russkaja muzyka XVIII wieka, Moskwa 1965; Istorija russkoj muzyki w notnich obrazcach, red. L.S. Ginzburg (zawiera fragmenty oper Paszkiewicza), t. 1, Moskwa 1940, ²1968; J. Lewaszow Wasilij Aleksiejewicz Paszkiewicz, w: Istorija russkoj muzyki, red. J. Kiełdysz, t. 3, Moskwa 1985.