Pasqualini, Marc’Antonio

Pasqualini [pask^ual´i:ni], Pasqualino, Marc’Antonio, zw. Malagigi, ochrzcz. 25 IV 1614 Rzym, †3 VII 1691 Rzym, włoski śpiewak-kastrat (sopran) i kompozytor. W latach 1623–27 śpiewał w chórze chłopięcym kościoła S. Luigi dei Francesi w Rzymie i uczył się u V. Ugoliniego. W 1628 występował w intermezzach C. Monteverdiego podczas uroczystości weselnych na dworze Farnese w Parmie. W latach 1629–43 działał na dworze kardynała A. Barberiniego, w latach 1631–43 brał udział w wielu przedstawieniach operowych teatru Barberinich, m.in. w Il Sant’Alessio S. Landiego (1632, 1634), Chi soffre speri M. Marazzolego (1637, 1639), Il palazzo incantato L. Rossiego (1642). Od 1631 śpiewał w Cappella Sistina, od VII 1634 był jej członkiem, a w latach 1655–59 kapelmistrzem. Karierę sceniczną zakończył w 1647 rolą Aristea w premierze Orfeo L. Rossiego w Paryżu. Do końca życia śpiewał sporadycznie w kapeli papieskiej. Był jednym z najsłynniejszych śpiewaków XVII w., jego nazwisko, nierozerwalnie związane z teatrem operowym Barberinich, znano w całej Europie. Kompozycje Pasqualiniego obejmują ok. 40–100 kantat, arie, fragmenty oratoriów zachowanych w rękopisach, m.in. w Biblioteca Apostolica Vaticana, Biblioteca Casanatense w Rzymie, Civico Museo Bibliografico Musicale w Bolonii, Biblioteca Estense w Modenie.

Twórczość Pasqualiniego wciąż wymaga dokładnych i kompleksowych studiów. Pracując także jako kopista, pozostawił wielką ilość rękopisów, wśród których część stanowią odpisy dzieł oratoryjno-kantatowych innych kompozytorów (głównie L. Rossiego), część sygnowana jest przezwiskiem lub monogramem, wiele zaś to dzieła anonimowe, szkice i kontrafaktury. Dotychczas udokumentowano autorstwo 40 kantat i arii zwrotkowych Pasqualiniego, prawdopodobnie liczbę tę należy rozszerzyć do ponad 100 utworów (M. Murata), pomijając dzieła do tekstów religijnych. Pasqualini pisał muzykę na 1–3 głosy z basso continuo do poezji A. Barberiniego, L. Orsiniego, S. Baldiniego i G. Lottiego. Jego utwory cechuje eksperymentatorstwo w zakresie formy oraz rozbudowanie partii recytatywnych kosztem arii; Pasqualini nie eksponował nadmiernie wirtuozerii wokalnej. W jego muzyce widać wpływy L. Rossiego, M. Marazzolego i S. Landiego, z którymi przez wiele lat współpracował w rozmaitych przedsięwzięciach muzycznych Rzymu.

Literatura: A. Cametti Musicisti celebri del Seicento in Roma. Marc’ Antonio Pasqualini, „Musica d’oggi” III, 1921; G. Rose Pasqualini as Copyist, „Analecta Musicologica” XIV, 1974; M. Murata Further Remarks on Pasqualini and the Music of Marc’ Antonio Pasqualini, „Analecta Musicologica” XIX, 1979; M. Murata Operas for the Papal Court, 1631–1668, Ann Arbor 1981; J. Lionnet La musique à Saint-Louis des français de Rome au XVII^e siècle, „Note d’archivio per la storia musicale” III, 1985; N. Guidobaldi „Non un semplice ritratto”: Marcantonio Pasqualini, Apollo e Marsia in un dipinto di Andrea Sacchi w: Musica e immagine: Tra iconografia e mondo dell’opera, red. G. Ciliberti, B. Brumana, Florencja 1993; F. Hammond Music and Spectacle in Baroque Rome. Barberini Patronage under Urban VIII, New Haven 1994; M. Murata Pasqualini riconosciuto w: Et facciam dolçi canti, red. B.M. Antolini, Lucca 2003; N. Guidobaldi Ancora sul ritratto di Marcantonio Pasqualini in veste di pastore w: Francesco Buti tra Roma e Parigi: Diplomazia, poesia, teatro, red. F. Luisi, Rzym 2009; M. Murata Thematic catalogue of chamber cantatas by Marc Antonio Pasqualini, „Journal of Seventeenth-Century music. Instrumenta” III, 2015.