Panek Wacław, *22 VII 1948 Opole, †30 VI 2024, polski muzykolog. W 1972 ukończył studia muzykologiczne na Uniwersytecie Warszawskim przedstawiając pracę dyplomową Muzyka w Polskim Radio w okresie międzywojennym, napisaną pod kierunkiem Z. Lissy. W latach 1973–81 kierował działem muzycznym w dwutygodniku „Teatr”, w latach 1983–85 był kierownikiem literackim Teatru na Targówku w Warszawie, w 1985/86 – Teatru Muzycznego w Lublinie, w 1990/91 – Teatru Muzycznego w Łodzi. W 1986 założył kwartalnik „Forum Rozrywki”, w którym do 1990 sprawował funkcję redaktora naczelnego, w 1991 założył jako wydawca i redaktor naczelny tygodnik „Wieści Podwarszawskie”. W latach 1993–94 należał do grona doradców ministra kultury i sztuki, w latach 1994–95 szefa Urzędu Rady Ministrów, w latach 1995–96 pisał komentarze dla dziennika „Słowo”, od 1997 prowadzi w Wołominie własną firmę pod nazwą Wydawnictwo Polskie. Wykładał w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Siedlcach (1974/75) i w Kielcach (1975–78) oraz w Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie (1978–80). Od 1966 Panek rozwija działalność piśmienniczą na łamach różnych czasopism, w latach 1970–78 brał udział w sesjach poświęconych upowszechnianiu muzyki. Od 1970 prowadzi audycje w Polskim Radiu i Telewizji, w latach 1974–75 kierował pierwszymi badaniami zawartości muzycznej programów radiowych prowadzonymi przez Ośrodek Badania Opinii Społecznej przy Polskim Radiu. W latach 1977–80 był sekretarzem Zarządu Głównego Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, w latach 1974–81 sekretarzem organizacyjnym festiwali Moniuszkowskich w Kudowie-Zdroju, w 1986 kierownikiem artystycznym I Ogólnopolskiego Harcerskiego Festiwalu Małych Form w Ciechanowie, w 1998 zainicjował i kierował Mazowieckim Festiwalem Pieśni Patriotycznej „Tobie Polsko”. Jest laureatem nagrody prasowej Związku Autorów i Kompozytorów Rozrywkowych za rok 1978, medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) oraz nagród literackich: w 1989 Premio Europeo di Letteratura Giovanile przyznawanej przez uniwersytet w Padwie (za śpiewnik Marsz, marsz Polonia), w 1990 nagrody sekcji polskiej International Board on Books for Young People (za Gaude, mater Polonia).
Obfite piśmiennictwo i szeroko zakrojona działalność organizacyjna Panka wyrastają z jego zainteresowań i wrażliwości na potrzeby społeczne. Już w czasie studiów Panek zajął się problematyką upowszechniania muzyki, omawiając formy masowego przekazu (radio, telewizja, festiwale); propagował muzykę poprzez kreślenie sylwetek śpiewaków (Kariery i legendy, małe biografie) i najbardziej powszechnych form muzykowania (pieśń, jazz, teatr muzyczny); podjął tematykę historyczną przedstawiając w Gaude, mater Polonia polską pieśń patriotyczną, a w bogato ilustrowanym Polskim śpiewniku narodowym różne reprezentatywne typy śpiewów narodowych. Jest on jedynym muzykologiem w Polsce zaangażowanym w problematykę szeroko pojmowanej muzyki rozrywkowej (od śpiewogry i operetki po heavy metal i film muzyczny); świadczy o tym jego Encyklopedia muzyki rozrywkowej opracowana przy współudziale A. Trzaskowskiego, R. Waschki, A. Schmidta, M. Kominka i kilku innych autorów. Od 2000 prowadził Wydawnictwo Polskie, w którym wydawał swoje publikacje. Panek pisze z pasją i swadą, stylem dziennikarskim adresowanym do licznego grona melomanów, jednak niektóre jego prace dotyczące współczesnego życia muzycznego mają trwałe walory dokumentacyjne (np. Opolska kultura muzyczna). W 2006 uzyskał doktorat w Zakładzie Biografistyki Instytutu Historii Uniwersytetu Opolskiego na podstawie rozprawy Jan Kiepura (1902–1966) – biografia artysty.
Jazz, beat i rozrywka, wyd. Warszawa 1973, 21975
Niemen, wyd. Wrocław 1974
Mity muzycznej rozrywki, wyd. Warszawa 1976
Opolska kultura muzyczna 1945–1975, z Z. Kościowem, wyd. Opole 1977
Piosenka polska, z L. Terpiłowskim, wyd. Warszawa 1978
Operetka Warszawska 1954–1979, wyd. Warszawa 1979
Upowszechnianie kultury muzycznej, wyd. Warszawa 1980
W. Ochman, wyd. Warszawa 1980
Droga na zamek. Notatki z ćwierćwiecza szczecińskiej sceny muzycznej (1957–1982), wyd. Szczecin 1982
Kariery i legendy. Szkice o artystach polskiej sceny muzycznej, cz. 1, wyd. Warszawa 1984, 21987, cz. 2 1988, cz. 3 1994
Operetka Warszawska 1979–1989, wyd. Warszawa 1990
Gaude, mater Polonia, wyd. Warszawa 1990
J. Kiepura, wyd. Warszawa 1992
Polski śpiewnik narodowy, wyd. Poznań 1996 (wydanie albumowe)
Hymny polskie, wyd. Poznań 1996, Warszawa 1997
Świat muzyki, podręcznik dla klas 1–3 gimnazjum, wyd. Warszawa 1999, 32001
Wiedza o kulturze. Podręcznik z ćwiczeniami dla szkół średnich. Kształcenie w zakresie podstawowym, wyd. Wołomin 2003, 2004, 32010
Wiedza o kulturze. Podręcznik z ćwiczeniami dla szkół średnich. Kształcenie w zakresie rozszerzonym, wyd. Wołomin 2003, 2005, 32008
Wiedza o kulturze. Program nauczania w liceum ogólnokształcącym, liceum profilowanym i w technikum. Kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym, wyd. Wołomin 2002, 32010
Wiedza o kulturze. Problemy – zadania – warsztaty. Przewodnik przedmiotowy dla uczniów szkół średnich, wyd. Wołomin 2002, 32003
Wiedza o kulturze. Podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych. (Nowa podstawa programowa 2012), wyd. Wołomin 2012, 32013
Wiedza o kulturze. Podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych. (Nowa podstawa programowa 2012), wyd. Wołomin 2012, 32013
Wiedza o kulturze. Program nauczania w szkołach ponadgimnazjalnych. (Nowa podstawa programowa 2012), wyd. Wołomin 2012
Encyklopedia muzyki rozrywkowej, wyd. Warszawa 2000
Beethoven. Księżycowa Julia, wyd. Wołomin 2000
Chopin. Konstancja, Maria, Aurora, wyd. Wołomin 2000
Kiepura. Brunetki, blondynki, wyd. Wołomin 2000
Lehar. Wesoła rozwódka, wyd. Wołomin 2000
Strauss. Wino, kobiety i śpiew, wyd. Wołomin 2000
Wieniawski. Legenda „Legendy”, wyd. Wołomin 2000
Jan Kiepura życie jak z bajki, wyd. Kraków 2002
Viva Verdi. Muzyczny teatr faktu w dwóch aktach, wyd. Wołomin 2004
Jan Kiepura (1902–1966) – biografia artysty, wyd. Opole 2006
Z historii polskiej wokalistyki operowej, wyd. Wołomin 2009
Adam Didur i wokaliści polscy na scenach operowych świata przełomu XIX / XX wieku, wyd. Wołomin 2010
Nowy słowniczek muzyczny. Klasyka, Folk, Jazz, Pop, Rock, Instrumenty, Teoria, wyd. Wołomin 2014
Przewodnik muzyczny z małym słownikiem, wyd. Lublin 2017
***
Problemy muzyki w kulturze masowej, w: Polska popularna kultura artystyczna, materiały z sesji, Warszawa 21–22 I 1975, red. R. Marszałek, wyd. Wrocław 1975
Krytyka muzyczna a młodzież, w: Muzyka środkiem uspołeczniania młodych, materiały Międzynarodowego Seminarium International Society for Musie Education – Pro Sinfonika 1978, Poznań 22–26 VI 1978, red. K. Młynarz, wyd. Poznań 1979
liczne artykuły, recenzje i felietony w czasopismach: „Poglądy” 1966–70, „Ruch Muzyczny” 1968–75, „Kultura” 1970–81, „Teatr” 1972–81 i innych
hasła w: Encyklopedia Muzyczna PWM, Nowa encyklopedia powszechna PWN, t. 1–6, Warszawa 1995–97, Wielka ilustrowana encyklopedia powszechna Wydawnictwa Gutenberga, supl. t. 24–29, Warszawa 1997–98
Wielka encyklopedia PWN, wyd. Warszawa 2001–
Wydania:
Z polskiej krytyki jazzowej, antologia, wyd. Kraków 1978
Marsz, marsz Polonia, śpiewnik, wyd. Warszawa 1988
tłumaczenie z S. Haraschinem i I. Panek:
J.E. Berendt Od raga do rocka, wyd. Kraków 1979
***
libretta musicali z muzyką L. Kaszyckiego:
Czarodziejski pierścień, z L. Terpiłowskim, wyst. Lublin 1985
Kwiat paproci, wyst. Warszawa 1989
sztuki teatralne:
Kiepura Story, reż. J. Woźniak, wyst. Łódź 1990
Kontrakt, reż. Z. Czeski, wyst. Warszawa 1998
scenariusz cyklu Muzyka i polityka zrealizowanego w TVP2, 1989–90
Karczma Skazówka na Majdanie, reż. M. Wysocki, wyst, Zielonka 2007
