Nikolais, Alwin

Nikolais Alwin, *25 XI 1912 Southington (Connecticut), †8 V 1993 Nowy Jork, amerykański pianista, tancerz, choreograf, pedagog, kompozytor. Początkowo pracował jako akompaniator, towarzysząc różnym imprezom artystycznym. Kształcił się w szkole tańca modern H. Holm, później kontynuował naukę u M. Graham, D. Humphrey i Ch. Weidmana. Jako choreograf debiutował pełnospektaklowym baletem Eight Column Line (muzyka E. Křenek, Hartford 1939). Po służbie wojskowej w czasie II wojny światowej był asystentem H. Holm. Powołany w 1948 na stanowisko dyrektora eksperymentalnego Henry Street Playhouse w Nowym Jorku, stworzył szczególnego rodzaju teatr tańca, w którym światło, rekwizyt, dźwięk, kolor i bryła grały równorzędną rolę z pozbawionym personifikacji i fabuły tańcem, który współdziałał w tworzeniu abstrakcyjnych kształtów wizualnych. Nikolais był autorem wszystkich elementów (ruch, dźwięk, obraz, światło) swoich dzieł, które widz odbierał przede wszystkim jako zjawisko czysto wizualne. Nikolais Dance Theatre szybko został uznany za zjawisko wyjątkowe w Stanach Zjednoczonych, a renomę światową uzyskał po wielkim tournée w latach 1968–69; odwiedził wówczas również Polskę. Teatr ten działał do śmierci swego twórcy. Najcenniejsza część dorobku Nikolaisa została utrwalona w formie wideo-nagrań.

Literatura: M.B. Siegel Nik, „Dance Perspectives” nr 48, 1971; M.B. Siegel At the Vanishing Point, Nowy Jork 1972; J. Percival Experimental Dance, Londyn 1972.