Naderman, François Joseph

Naderman [~m´aⁿ], Nadermann, Jean François Joseph, *1781 Paryż, †3 IV 1835 Paryż (?), pochodzący z rodziny francuskich muzyków, wydawców i budowniczych harf, harfista i kompozytor, pierwszy syn Jeana Henriego. Obracał się w kręgach arystokratycznych, o czym świadczą dedykacje jego utworów. Zyskał duży rozgłos jako wirtuoz gry na harfie, występował przed Napoleonem I, w 1813 został mianowany harfistą Kaplicy Królewskiej, a w 1825 profesorem harfy w Konserwatorium Paryskim, gdzie działał aż do śmierci. Był zagorzałym zwolennikiem harfy z pojedynczym systemem przestrajania strun i krytykował dwustopniowy system Érarda. Pracował w firmie wydawniczej ojca, utrzymując jej pierwotny profil; wraz z bratem Henri Pascalem był też współwłaścicielem wytwórni harf założonej przez ojca, choć wkrótce jej prowadzenie pozostawił bratu. Skomponował blisko 100 utworów na harfę solo, głównie etiudy, sonaty, fantazje, wariacje, tańce i potpourri, a także 2 koncerty oraz liczne duety, tercety i kwartety z towarzyszeniem innych instrumentów. Kompozycje solowe służyły przede wszystkim doskonaleniu techniki gry, choć tylko niektóre z nich (etiudy, sonaty) weszły do kanonu literatury na harfę. Napisał podręcznik Ecole ou Méthode raisonnée pour la harpe (Paryż 1832), który jednak krytykowano z uwagi na konserwatywną metodykę nauczania.

Literatura: P. Erard The Harp in its Present Improved State Compared with the Original Pedal Harp, Londyn 1821, ²1980; H.J. Zingel Harfe und Harfenspiel vom 16. Jahrhunderts bis ins zweite Drittel des 18. Jahrhunderts, Halle 1932; M. Haine Les facteurs d’instruments de musique a Paris au 19^e siècle, Bruksela 1985; R. Wagner Die Harfe und Harfen-Spiel von 1760–1820, Bonn 1986; R. Rensch Harps and Harpsists, Bloomington 1989; C. Michel, F. Lesure Répertoire de la musique pour harpe publiée du XVII au début du XIX siècle, Paryż 1990; R. Keppel Single-Action Harp (about 1720–1820). A View Backwards to Serve in Building and Playing Practice, w: Studien zur Aufführungspraxis und Interpretation der Musik des 18. Jh., red. M. Lustig, Blankenburg 1995; K.-P. Brenner Die Naderman-Harfe in der Musikinstrumentensammlung der Universität Göttingen. Ein französisches Instrument des 18. Jahrhunderts als Maschine, Skulptur, Möbel, Prestigefetisch, Ware und Klangwerkzeug, Getynga 1998; D. Droysen-Reber Harfen des Berliner Musikinstrumenten-Museums, z B. Wolf i in., Berlin 1999; R. Rensch Three Centuries of Harp Making, Chicago 2002; L. Barthel Au coeur de la harpe au XVIIIe siècle, Paryż 2005; J. Dugot Sonorites inouies: la nouvelle harpe de Messieurs Krumpholtz et Naderman, „Musique, Images, Instruments” 7, 2005; R. Adelson The Viscountess de Beaumont’s Harp and Music Album (1780), „The Galpin Society Journal” 62, 2009; F. Guillaume-Castel „Noble throughout”. The transformations of the pedal harp in Paris and London, between 1749 and 1811, dysertacja, Royal College of Music, Londyn 2023, https://researchonline.rcm.ac.uk/id/eprint/2536/1/Thesis_Fanny_Guillaume-Castel_FOR_PUBLICATION.pdf.