Logotypy UE

Mesomedes z Krety

Biogram i literatura

Mesomedes z Krety, 1. poł. II w., grecki poeta, kitaroda. Jego działalność przypada na rządy cesarza Hadriana (117–138), na dworze którego pełnił funkcję naczelnego poety-muzyka, oraz cesarza Antoninusa Piusa (138–161). Z dorobku Mesomedesa zachowało się w różnych rękopisach 13 wierszy, w tym 5 z notacją muzyczną. Do 1877 uważano, że zachowane utwory to 3 hymny: mezoidalny (dytyrambiczny) Do Muzy i netoidalne (nomiczne) Do Heliosa i Do Nemezis, do których stosowano tropy miksolidyjskie. Pierwszą ich publikację, bez transkrypcji zamieścił V. Galilei w Dialogo della musica antica et della moderna, Florencja 1581. Jest to jednak, według nowszych badań, 5 utworów: 3 krótkie preludia (tzw. prooemia) – Do Muzy, Do Kaliope i Apolla, Do Apolla i 2 hymny – Do Heliosa i Do Nemesis. Ponowne odczytanie literowego zapisu muzycznego umożliwiło ustalenie tropów; obecnie przyjmuje się, że zapisane dźwięki odpowiadają tropom – hypolidyjskiemu w rodzaju chromatycznym oraz lidyjskiemu w rodzaju diatonicznym. W 1906 odnaleziono 8 dalszych utworów Mesomedesa: 3 hymny (Do Przyrody, Do Izydy, Do Adriatyku), których treść stanowią wezwania i prośby, 4 epigramy (na zegar, na łabędzia, na homara, opis gąbki) oraz prooemium jambiczne w formie inwokacji do Kaliopy. K. Horna, odkrywca manuskryptu, na podstawie uwag kompilatora doszedł do wniosku, że w oryginale wszystkie kompozycje były zaopatrzone w notację muzyczną. Obecnie wiadomo, że do dwóch hymnów (Do Przyrody i Do Adriatyku) stosowano trop lidyjski, zaś do hymnu Do Izydy, będącego rodzajem pieśni kultowej, trop hypolidyjski.

Literatura: K. Horna Die Hymnen des Mesomedes, «Sitzungsberichte der Akademie der Wissenschaften in Wien, philosophisch-historische Klasse» CCVII, 1, Wiedeń 1928; G. Marteilotti Mesomedes, Rzym 1929; R.P. Winnington-Ingram Mode in Ancient Greek Music, Cambridge 1936, przedr. 1968; E. Wellesz A History of Byzantine Music and Hymnography, Oksford 1949, przedr. 1962; E. Heitsch Die Mensomedes-Überlieferung, «Nachrichten der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, philosophisch-historische Klasse» III, 1959; Die griechischen Dichteifragmente der römischen Kaiserzeit, t. 1, red. E. Heitsch, Getynga 1961, przedr. 1963; Denkmäler altgriechischer Musik, red. E. Pöhlmann, Norymberga 1970.

Edycje

V. Galilei Dialogo della musica antica et della moderna, Florencja 1581, 2. wyd. 1602, wyd. faks. Rzym 1934

F. Bellermann Die Hymnen des Dionysios und Mesomedes, Berlin 1840

C. von Jan Musici scriptores graeci, Lipsk 1895–99, przedr. Hildesheim 1962

Collectanea alexandrina, wyd. J.U. Powell, Oksford 1925

Th. Reinach La musique grecque, Paryż 1926