Landolfi Carlo Ferdinando, Carolus Ferdinandus, *ok. 1710, †22 XI 1784 Boveno (Piemont), włoski lutnik, pochodzący przypuszczalnie z Tyrolu. Ok. 1730 przybył do Mediolanu, gdzie prawdopodobnie uczył się sztuki lutniczej u P.A. Testore. Jego wczesna twórczość wykazuje silne wpływy współczesnych mu mediolańczyków. Zasadnicza zmiana nastąpiła wraz z przybyciem do Mediolanu w 1749 G.B. Guadagniniego, kiedy to Landolfi zaczął stosować bardziej wyrafinowane techniki i lepsze lakiery oraz formy inspirowane modelami A. Stradivariego, o głęboko żłobionych krawędziach. W późniejszym okresie odszedł od naśladowania i zaczął pracować nad stworzeniem własnego modelu, stąd jego instrumentom, zwłaszcza skrzypcom, brak jednolitości stylistycznej. Ponadto obok instrumentów wysokiej klasy, wykonanych z niezwykłą starannością, pozostawił szereg miernych egzemplarzy, słabo wykończonych, o źle nałożonym lakierze, choć cechujących się również nośnym i pełnym dźwiękiem. Większość jego skrzypiec wykazuje jednak kilka wspólnych cech: bardziej wypukłe sklepienie płyty wierzchniej niż spodniej, znacznie wyeksponowane narożniki o głęboko osadzonej żyłce, dość mały, umieszczony na wydłużonej komorze kołkowej ślimak o głębokich i szerokich zwojach, dobry, żółto- lub brązowo-czerwony lakier oraz nieco bardziej wyprostowane, typowe dla dzieł J. Stainera, otwory rezonansowe, co odróżnia instrumenty Landolfiego od innych mediolańskich lutników. Jednym z największych atutów jego instrumentów jest lakier, dorównujący pod względem jakości, konsystencji i głębi koloru najlepszym lakierom weneckim i kremońskim. Landolfi wyprodukował znacznie mniej altówek i wiolonczel, a ich atrybucja stanowi wyzwanie ze względu na rzadkość występowania, częsty brak oryginalnych etykiet i stylistykę pokrywającą się z instrumentami współczesnych mu artystów, jak Guadagnini i Testore. Altówki charakteryzują się wydłużonym korpusem i bogatym, dynamicznym brzmieniem. Wysoko cenione są wiolonczele wzorowane na małym modelu Stradivariego, o szerokim i głęboko rzeźbionym ślimaku i bogatym w odcienie lakierze, od żółtego po brązowo-czerwony. Landolfi był jednym z najwybitniejszych i najbardziej płodnych włoskich lutników swoich czasów. Po 1780 pojawiły się oznaki spowolnienia jego produktywności, a liczba sygnowanych instrumentów spadła, co sugeruje zakończenie jego mediolańskiej działalności. Ok. 1783 przeniósł się do Ballabio nad jeziorem Como, gdzie spędził resztę życia. Warsztat przejął jego syn i zarazem uczeń Pietro Antonio Landolfi (ok. 1730– 13 XI 1795), budując w latach 1750–1800 cenione (zwłaszcza w krajach anglosaskich), dobrze brzmiące skrzypce wzorowane na instrumentach ojca; nie dorównywał mu jednak poziomem rzemiosła i dbałością o wykończenie szczegółów. Innym uczniem był Pietro Giovanni Mantegazza, który po śmierci Landolfiego stał się najwybitniejszym lutnikiem Mediolanu.
Literatura: H. Hamma Meisterwerke italienischer Geigenbaukunst, Stuttgart 1933; D. Rosengard Contrasts in Italian Violin Making: The Case of Carlo Ferdinando Landolfi, “The Strad” 102 z 2 VI 1991; Alte Meistergeigen: Beschreibungen, Expertisen. Band II: Die Schulen von Florenz, Mailand und Genua, red. A.H. König, Verband Schweizerischer Geigenbaumeister, Frankfurt nad Menem 1993; C. Beare Carlo Ferdinando Landolfi. Monograph/Research Paper. W.E. Hill & Sons Archive, London, 1993; E. Blot Un secolo di liuteria italiana 1860-1960: Milano, Cremona 1994; P. Brown In Focus: A 1766 cello by Carlo Ferdinando Landolfi, “The Strad” 133 z 2 VIII 2022.
