Kayser [kˊajzer] Hans, *1 IV 1891 Buchau (Wirtembergia), †14 IV 1964 Bolligen (k. Berna), szwajcarski muzykolog niemieckiego pochodzenia. Studiował kompozycję od 1911, początkowo u E. Humperdincka w Hochschule für Musik w Berlinie, a następnie w 1913 prywatnie u A. Schönberga; w zakresie muzykologii kształcił się u H. Kretzschmara na uniwersytecie w Berlinie. Ponadto studiował historię, historię sztuki oraz filozofię, uzyskując w 1916 dyplom na uniwersytecie w Erlangen. W 1918 rozpoczął edycję serii «Der Dom. Bücher deutscher Mystik». W 1933 opuścił Berlin i zamieszkał w Bernie; w 1948 przyjął obywatelstwo szwajcarskie.
Kayser był rzecznikiem powrotu do systemu pitagorejskiego, na podstawach którego formułował swoją teorię harmonii; próbował wyznaczać i mierzyć zależność między uczuciami a własnościami interwałów wyrażalnymi liczbowo; rozważał relacje między wizualną (aesthesis) a słuchową (akroasis) kontemplacją świata.
Literatura: U. Haase Der Briefwechsel Hans Kaysers, Wiedeń 1973; R. Haase Paul Hindemiths harmonikale Quellen; sein Briefwechsel mit Hans Kaysers, «Beiträge zur harmonikalen Grundlagenforschung» V, Wiedeń 1974; W Serauky Die neuzeitliche Bachforschung und Hans Kaysers Harmonik, „Bach-Jahrbuch” XXXVIII, 1949/50; G. Steyer Ein kritisches Wort zur harmonikalen Musik und Weltbetrachtung, „Musik und Kirche” XXVII, 1957; R. Haase Kaysers Harmonik in der Literatur der Jahre 1950 bis 1964, Düsseldorf 1967 (zawiera pełną listę pism Kaysera i bibliografię); R. Haase Hans Kayser. Ein Leben für die Harmonik der Welt, Bazylea 1968; R. Haase Geschichte der harmonikalen Pythagoreismus, Wiedeń 1969.
Paracelsus, Lipsk 1918
Orpheus. Morphologische Fragmente einer allgemeinen Harmonik, Berlin 1924
Böhme, Lipsk 1925
Der hörende Mensch. Elemente eines akustischen Weltbildes, Berlin 1932
Vom Klang der Welt, Zurych 1937, 2. wyd. 1946
Abhandlungen zur Ektypik harmonikaler Wertformen, Zurych 1938, 2. wyd. 1946
Grundriss eines Systems der harmonikalen Wertformen, Zurych 1938, 2. wyd. 1946
Harmonica plantarum, Bazylea 1943
Akróasis. Die Lehre von der Harmonik der Welt, Bazylea 1946, 3. wyd. 1976
Ein harmonikaler Teilungskanon, Zurych 1946
Die Form der Geige, Zurych 1947
Lehrbuch der Harmonik, Zurych 1950
Bevor die Engel sangen. Eine harmonikale Anthologie, Bazylea 1953
Paestum. Die harmonikale Symbolik der drei altgriechischen Tempel, Heidelberg 1958
Die Harmonie der Welt, „Eranos Jahrbuch” XXVII, 1959
zbiór wykładów Kaysera pt. Die Harmonie der Welt, wyd. R. Haase, «Beiträge zur harmonikalen Grundlagenforschung» I, Wiedeń 1968
Orphikon. Eine harmonikale Symbolik, oprac. J. Schwabe, Bazylea 1973
