Hancock, Herbie

Hancock [hˊænkok] Herbie, właściwie Herbert Jeffrey Hancock, *12 IV 1940 Chicago, amerykański pianista i kompozytor jazzowy. Samouk; na fortepianie gra od 1947, jazzem interesuje się od 1954 pod wpływem G. Shearinga, potem O. Petersona i W. Kelly’ego. W 1960 debiutował w Nowym Jorku w zespole D. Byrda, od którego uczył się techniki komponowania, później współpracował z O. Nelsonem, P. Woodsem, H. Mobleyem, L. Morganem i rozmaitymi zespołami, także rozrywkowymi; w latach 1962–63 grał z E. Dolphym. W 1963 Hancock zdobył popularność jako kompozytor dzięki utrzymanemu w klimacie gospel Watermelon Man. W latach 1963–68 był pianistą w kwintecie Milesa Davisa; w tym okresie rozwinął błyskotliwą technikę gry, dużo nagrywał i komponował dla Davisa oraz dla własnych zespołów. Davisowi zawdzięczał też liczne propozycje współpracy od wielu wybitnych muzyków jazzowych. W 1968 Hancock zorganizował sekstet, do którego w 1971 wprowadził elektroniczne instrumenty klawiszowe. W 1973 nagrał płytę Head Hunters z przebojowym tematem Chameleon, który ugruntował zainteresowanie artysty muzyką rozrywkową, zwłaszcza rhythm and bluesem i rockiem. W 1974 Hancock, uważany za pioniera jazzu fusion, sam zaczął grać na syntezatorach. Zdobył szereg prestiżowych nagród, zwyciężał w ankietach jako instrumentalista i najlepszy jazzman, ale występował z muzykami soulowymi. W latach 1976–77 prowadził kwintet V.S.O.P. (Very Special Onetime Performance: Freddie Hubbard – trąbka, Wayne Shorter – saksofon tenorowy i altowy, Ron Carter – kontrabas, Tony Williams – perkusja), kontynuujący styl i brzmienie akustycznego jazzu „blue note”, charakterystycznego zwłaszcza dla kwintetów Davisa z lat 60. W 1978 przyjął pod wpływem buddyzmu przydomek Mwandishi. W 1979 zaczął występować w duecie z pianistą Chickiem Coreą. Równocześnie coraz częściej zwracał się w stronę muzyki rozrywkowej (disco), eksperymentując z funky i próbując swych sił jako wokalista. Na przełomie lat 70. i 80. nagrywał jako pianista elektryczny i akustyczny z Q. Jonesem, M. Vitoušem oraz wokalistkami J. Mitchell i F. Purim. W 1981 zorganizował V.S.O.P. II (W. Marsalis – trąbka, Carter i Williams), w 1983 powiększony do kwintetu (B. Marsalis – saksofon tenorowy). W 1984, podczas MIDEM (Marché International du Disque et de l’Edition Musicale) w Cannes, wykonał dyskotekowy, nowatorski pod względem brzmienia utwór Rockit, nagrany na wielu syntezatorach z towarzyszeniem nowego zespołu pop-funkowego. W 1988 wraz z Shorterem i Carterem otrzymał nagrodę Grammy za najlepszą kompozycję instrumentalną (Call Sheet Blues).

Już w latach 60. krytycy uważali, iż w kompozycjach Hancocka „barwa przeważa nad strukturą akordową”. W latach 70. Hancock zademonstrował pełnię brzmienia fortepianu akustycznego i własnych możliwości interpretacyjnych. I choć w jego muzyce „rytm jest punktem wyjścia wszelkich działań”, to przecież jest on przede wszystkim „mistrzem alterowanej, schromatyzowanej harmonii”. Swe wybitne umiejętności posługiwania się dźwiękiem elektronicznym jako „plamą brzmieniową” spożytkował Hancock w muzyce filmowej, komponując ścieżki dźwiękowe do Powiększenia (Blow Up, 1966) oraz do The Spook Who Sat By the Door (1972), Death Wish (1974), The Bitch (1979), A Soldier’s Story (1984), Colors (1987), Harlem Nights (1989). W 1986 wystąpił w filmie jazzowym Round Midnight, do którego skomponował muzykę (i otrzymał Oscara). Tytuł filmu posłużył jako nazwa nowego zespołu, z którym Hancock grał w 1986 w Warszawie na Jazz Jamboree.